Vogel · Alpen & Pyreneeën
Gyps fulvus
● IUCN: niet bedreigd · streng beschermd
Een reus met vleugels als planken, die urenlang zonder één vleugelslag rondjes draait boven de kloven. De vale gier was in grote delen van Frankrijk verdwenen. Nu zweeft hij weer in groepen boven de kalkrotsen van de Causses en de Pyreneeën: een van de mooiste comebacks van de Franse natuur.
| Leefgebied | Kalkrotsen en kloven met open graslanden en schapenweiden in de buurt |
| Spanwijdte | 2,3–2,8 meter; gewicht 6–11 kg |
| Actief | Overdag, vooral als de zon de lucht opwarmt |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Zandbruin lijf, donkere slagpennen, een kale, witachtige donskop en -hals en een lichte kraag van veren onder de hals |
| In de lucht | Lange, brede vleugels met ‘vingers’ aan de punt en een korte staart; zweeft met de vleugels licht omhoog |
| Dieet | Alleen aas, vooral van schapen, geiten en wild |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Zeer makkelijk
In de Gorges de la Jonte en de westelijke Pyreneeën zie je op een zonnige dag bijna gegarandeerd tientallen gieren.
| Causses | De Gorges de la Jonte en de Gorges du Tarn, met het Belvédère des Vautours bij Le Truel |
| Pyreneeën | De Vallée d’Ossau en de rest van de Béarn en het Baskenland |
| Tip | Kom tussen 10 en 16 uur: dan stijgen de gieren op de warme lucht langs de rotsen |
Wist je dat de kale kop geen toeval is? Een gier steekt zijn kop diep in een karkas, en zonder veren blijft hij schoon. De maagzuren van een gier zijn zo sterk dat ze de meeste ziekteverwekkers doden.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Vale gieren leven in kolonies op richels in steile rotswanden. Ze zijn trouw aan hun partner en leggen maar één ei per jaar. Om voedsel te vinden zweven ze op thermiek, de opstijgende warme lucht, en houden ze elkaar in de gaten: daalt er één, dan volgt de rest. Zo vindt een groep binnen korte tijd een karkas in een groot gebied. Aan de eettafel geldt een strenge rangorde, met veel geduw en gesis.
| December – februari | Baltsvluchten en het leggen van het ene ei |
| Februari – april | Broeden, om beurten, ongeveer acht weken lang |
| Mei – juli | Het jong groeit op op de rotsrichel |
| Augustus – november | Jonge gieren vliegen uit; volop thermiek boven de kloven |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| winter · minder thermiek | volop thermiek · gieren boven de kloven | winter | |||||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Gier en herder
Gieren en schapenhouders hebben elkaar nodig. Op de Causses brengen boeren gestorven schapen naar vaste voederplaatsen, waar de gieren ze binnen een paar uur opruimen. Dat scheelt de boeren het ophalen door een destructiebedrijf, en het voorkomt dat ziekten zich verspreiden. De gier is zo een gratis, natuurlijke opruimdienst van de bergen.
Groeiend aantal: alleen al in de Franse Pyreneeën broedden in 2019 zo’n 1.300 paren, ruim de helft meer dan in 2012. Gieren zijn wel gevoelig voor vergif en voor botsingen met windturbines en hoogspanningskabels.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
Terug in de Causses
Begin twintigste eeuw verdween de vale gier uit het Centraal Massief, door vergif en vervolging. Tussen 1981 en 1986 werden in de Gorges de la Jonte gieren uitgezet, een van de eerste herintroducties van een grote roofvogel in Europa. Het werkte: vandaag broeden er in de Grands Causses weer honderden paren, en vanuit hier keerden ook de monniksgier en de aasgier terug. In het Belvédère des Vautours kun je de kolonie via camera’s van dichtbij volgen.
Veelgestelde vragen
Vragen over de vale gier
Waar zie je vale gieren in Frankrijk?
Het makkelijkst in de Gorges de la Jonte en de Gorges du Tarn, en in de westelijke Pyreneeën, zoals de Vallée d’Ossau.
Vallen gieren levende dieren aan?
Vale gieren eten aas en zijn niet gebouwd om te jagen. Heel af en toe gaan ze af op een stervend of hulpeloos dier, maar dat is een uitzondering.
Hoe groot is een vale gier?
Zijn spanwijdte is 2,3 tot 2,8 meter, en hij weegt 6 tot 11 kilo: een van de grootste vogels van Europa.
Leefgebied · Frankrijk
