Zoogdier · Alpen & Pyreneeën
Marmota marmota
● IUCN: niet bedreigd
Een schrille fluittoon galmt over de alpenweide, en overal verdwijnen dikke, bruine dieren in hun holen. De marmot is het grootste knaagdier van Europa en de bewaker van de bergweiden. Een half jaar slaapt hij, het andere half eet hij zich vol.
| Leefgebied | Alpenweiden en rotshellingen, meestal boven 1.400 meter |
| Lengte | 50–60 cm, inclusief staart |
| Actief | Overdag, van april tot september |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Gedrongen, grijsbruin knaagdier met korte poten, een korte borstelige staart en kleine oortjes; staat vaak rechtop op wacht |
| Gewicht | In het voorjaar zo’n 3 kg, in de herfst tot ongeveer 7 kg |
| Dieet | Grassen, kruiden en bloemen, soms insecten |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Kinderspel
In de zomer hoor en zie je ze op bijna elke alpenweide. Volg de fluittoon.
| Alpen | Het Parc national de la Vanoise en het Massif des Écrins |
| Pyreneeën | Rond Gavarnie en in het Parc national des Pyrénées |
| Tip | Ga vroeg in de ochtend, als de marmotten buiten in de zon liggen |
Niet voeren! Op drukke plekken bedelen marmotten soms om eten. Brood, koek en chocolade zijn slecht voor ze, en kunnen hen fataal worden tijdens de winterslaap.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Marmotten leven in familiegroepen met een uitgebreid stelsel van gangen. Eén dier houdt altijd de wacht. Ziet het een arend of vos, dan klinkt een scherpe fluittoon die tot meer dan twee kilometer ver te horen is, en duikt de hele familie onder de grond. Eind september sluiten ze het hol af met gras, aarde en stenen, en kruipen ze dicht tegen elkaar aan voor de winterslaap.
| April | Ontwaken uit de winterslaap; meteen daarna paartijd |
| Juni – juli | De jonge marmotjes komen voor het eerst boven |
| Zomer | Volop eten om vet op te bouwen |
| Oktober – april | Winterslaap van ongeveer zes maanden |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| winterslaap | ontwaken | actief op de alpenweide | winterslaap | ||||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
De marmot is een belangrijke prooi voor de steenarend en de vos. Met zijn gangen woelt hij de bodem van de bergweide om, wat goed is voor planten en andere dieren. Onderzoek in de Pyreneeën laat zien dat zijn aanwezigheid de biodiversiteit daar zelfs bevordert.
Wist je dat het hart van een marmot tijdens de winterslaap nog maar zo’n vijf keer per minuut klopt? In die zes maanden verliest hij een derde tot de helft van zijn gewicht.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
Wakker na tienduizend jaar
In de Pyreneeën was de marmot al aan het einde van de laatste ijstijd verdwenen. In november 1947 werden in de Alpen zes slapende marmotten uit hun hol gehaald. Op 15 mei 1948 werden ze uitgezet in de vallei van de Barrada bij Gavarnie. Tot 1988 volgden er nog zo’n 400. Het werd een groot succes: vandaag leeft de marmot in alle valleien van de Pyreneeën, en zijn fluittoon is net zo’n vertrouwd berggeluid als de bellen van de schapen.
Veelgestelde vragen
Vragen over de marmot
Hoe lang houdt een marmot winterslaap?
Ongeveer zes maanden, van oktober tot april. Zijn hart klopt dan nog maar zo’n vijf keer per minuut.
Waarom fluit een marmot?
Het is een alarmroep. Een wachter waarschuwt de groep voor een arend of vos, waarna iedereen het hol in duikt. De roep is tot meer dan twee kilometer ver te horen.
Waar zie je marmotten in Frankrijk?
In de zomer op bijna elke alpenweide, bijvoorbeeld in het Parc national de la Vanoise, het Massif des Écrins en rond Gavarnie in de Pyreneeën.
Mag je marmotten voeren?
Liever niet. Brood, koek en chocolade zijn slecht voor ze en kunnen tijdens de winterslaap fataal zijn.
Leefgebied · Frankrijk
