Stekelhuidige · Middellandse Zee
Paracentrotus lividus
● Bestand onder druk · ingekort vangstseizoen
Wie aan de Middellandse Zee snorkelt, ziet ze overal tussen de rotsen liggen: bolletjes vol paarse stekels. Wie erop stapt, vergeet ze nooit meer. Maar binnenin zit een delicatesse: vijf oranje stervormige reepjes kuit, het corail, dat smaakt naar de zee zelf.
| Leefgebied | Rotsige bodems en zeegrasvelden, van het oppervlak tot zo’n 20 meter diep |
| Grootte | Schaal tot 7 cm doorsnee, zonder stekels |
| Seizoen op het bord | Midden in de winter, van half december tot eind februari |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Ronde schaal vol lange, scherpe stekels, meestal paars, soms bruin of olijfgroen; vaak met schelpjes of stukjes zeegras op de rug als camouflage |
| Verwar niet met | De gitzwarte zee-egel, met matzwarte stekels, die nauwelijks eetbare kuit heeft |
| Dieet | Algen en zeegras, die hij met zijn vijf tanden van de rotsen schraapt |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Zeer makkelijk
Met een duikbril zie je ze bij vrijwel elke rotskust, vaak al in een halve meter water.
| Provence | De Côte Bleue en de Calanques bij Marseille |
| Ook goed | De rotskusten van de Côte d’Azur en Corsica |
| Tip | Draag waterschoenen: de stekels breken makkelijk af in je voet |
Wist je dat een zee-egel loopt op honderden kleine zuigvoetjes tussen zijn stekels? Zijn mond aan de onderkant, met vijf tanden in een kunstig kaakapparaat, heet de ‘lantaarn van Aristoteles’.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
De zee-egel is de grasmaaier van de rotsen. Langzaam kruipt hij over de bodem en graast hij algen en zeegras af. Overdag zit hij vaak in een kuiltje of spleet, soms een kuiltje dat hij met zijn tanden en stekels zelf in de rots heeft uitgesleten. In de winter groeien de kuitklieren, en in het voorjaar en de vroege zomer laten mannetjes en vrouwtjes hun eitjes en zaad tegelijk los in het water.
| December – februari | Kuit vol en oranje: het eetseizoen |
| Maart – juni | Paaitijd; vangst gesloten |
| Zomer | Kuit leeg; de larven drijven met het plankton mee |
| Herfst | Kuit groeit weer aan |
Wanneer op het bord?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| seizoen | gesloten · paaitijd en herstel | vanaf half dec. | |||||||||
■ Volop vers ■ Redelijk aanbod ■ Liever overslaan
Kaart III van IV
Van zee tot bord
Langs de Provençaalse kust is de zee-egel de laatste jaren duidelijk zeldzamer geworden, door de vangst en door een warmere zee. Daarom is het vangstseizoen in de Bouches-du-Rhône, de Var en de Alpes-Maritimes sinds 2023 ingekort tot ongeveer half december tot eind februari. Er geldt een minimummaat van 5 cm doorsnee zonder stekels, en recreanten mogen maar een beperkt aantal per dag rapen. Koop zee-egels dus alleen in het seizoen, bij een erkende visser of vishandel.
Dit zijn algemene seizoens-/bereidingsindicaties, geen officiële visserijregels of voedselveiligheidsgarantie. Check lokale regelgeving en betrouwbare bronnen.
Kaart IV van IV
Recept & traditie
Oursins nature (rauwe zee-egels)
| Zee-egels | Een dozijn verse zee-egels, liefst dezelfde dag gevangen |
| Openen | Met een schaar of speciale tang rondom de mond aan de platte onderkant inknippen en het kapje eraf lichten |
| Schoonmaken | Kort omspoelen in zeewater, zodat alleen de vijf oranje reepjes kuit overblijven |
| Erbij | Een theelepeltje, stokbrood met boter en een koele witte wijn uit Cassis |
Op de zondagen in januari en februari staan de kades van Carry-le-Rouet en andere dorpjes aan de Côte Bleue vol met tafels: het is tijd voor de oursinades. Vissers openen ter plekke de zee-egels, en mensen eten ze met een lepeltje, een stuk brood en een glas witte wijn, in de winterzon aan zee. Door het ingekorte seizoen en het kleinere bestand zijn er wel minder vissers dan vroeger.
Dit zijn algemene seizoens-/bereidingsindicaties, geen officiële visserijregels of voedselveiligheidsgarantie. Check lokale regelgeving en betrouwbare bronnen.
Veelgestelde vragen
Vragen over de zee-egel
Wat eet je van een zee-egel?
Alleen de vijf oranje reepjes kuit aan de binnenkant, het corail. De rest gooi je weg.
Wanneer is het seizoen voor zee-egels?
Aan de Provençaalse kust nu van ongeveer half december tot eind februari. Check altijd de actuele regels per departement.
Wat doe je als je op een zee-egel stapt?
Haal de stekeltjes die uitsteken voorzichtig weg met een pincet en ontsmet de wond. Zitten ze diep of raakt de plek ontstoken, ga dan naar een arts.
Leefgebied · Frankrijk
