Vis · Middellandse Zee
Epinephelus marginatus
● IUCN: kwetsbaar · vangstverbod in Frankrijk
Een zware, donkerbruine vis met lichte vlekken, een enorme bek en dikke lippen, die je vanuit zijn hol nieuwsgierig aankijkt. In Frankrijk heet hij mérou. Dertig jaar geleden was hij bijna verdwenen langs de Franse kust; dankzij een vangstverbod is hij nu het symbool van de herstellende Middellandse Zee.
| Leefgebied | Rotsriffen met grotten en spleten, van een paar meter tot zo’n 50 meter diep |
| Lengte | Tot 1,5 meter en meer dan 50 kilo |
| Leeftijd | Kan meer dan vijftig jaar oud worden |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Grote, stevige vis, donkerbruin met onregelmatige lichte vlekken; brede kop, grote bek met een vooruitstekende onderkaak en een afgeronde staart |
| Andere namen | Mérou brun, tandbaars |
| Dieet | Octopussen, inktvissen, krabben en vissen, die hij met een snelle hap opzuigt |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Gemiddeld
In beschermde zeegebieden zie je ze duikend bijna zeker; met wat geluk ook snorkelend in een paar meter water.
| Provence | Het Nationaal Park Port-Cros en de Calanques |
| Ook goed | Het zeereservaat van Cerbère-Banyuls en Corsica, rond Scandola en de Lavezzi-eilanden |
| Tip | Ga met een duikschool in een beschermd gebied: daar laten de vissen je het dichtst naderen |
Wist je dat elke zackenbaars als vrouwtje begint? Pas na een jaar of tien, als hij groot genoeg is, verandert hij in een mannetje.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
De zackenbaars is een honkvaste vis. Hij heeft een vast hol in het rif en blijft vaak jarenlang in hetzelfde gebied. Hij jaagt vanuit een hinderlaag: met een razendsnelle beweging opent hij zijn bek en zuigt hij zijn prooi naar binnen. In de zomer, als het water warm is, komen de vissen samen om te paaien. De mannetjes krijgen dan een opvallend patroon met lichte strepen en verdedigen hun stukje rif tegen rivalen.
| Winter | Rustig, vaak dieper en dicht bij het hol |
| Voorjaar | Actiever in het opwarmende water |
| Juli – augustus | Paaitijd; mannetjes met paarkleuren |
| Herfst | Nog actief in het warme water |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| koud water · wel aanwezig | duikseizoen · paaitijd in de zomer | winter | |||||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Duiken met de zackenbaars
In de beschermde zeegebieden hebben de zackenbaarzen hun angst voor mensen verloren. Ze blijven rustig voor hun hol liggen, of zwemmen nieuwsgierig op duikers af. Voor veel duikers is een ontmoeting met een grote mérou het hoogtepunt van een duik in de Middellandse Zee. Op de zackenbaars mag in Frankrijk niet worden gevist; hij staat dus niet op het menu.
Duik met respect: voer de vissen niet, raak ze niet aan en zwem niet hun hol in. Houd afstand in de paaitijd in juli en augustus, als de vissen gevoelig zijn voor verstoring.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
Een comeback onder water
Omdat de zackenbaars langzaam groeit en trouw blijft aan zijn hol, was hij een makkelijk doelwit. In de jaren zeventig en tachtig verdwenen de grote exemplaren bijna overal langs de Franse kust. Duikers en onderzoekers sloegen alarm, en in 1993 kwam er een vangstverbod, dat sindsdien steeds met tien jaar is verlengd. Het werkte: in gebieden als Port-Cros zijn de aantallen sindsdien sterk gegroeid. De mérou werd zo het boegbeeld van de Franse zeereservaten.
Veelgestelde vragen
Vragen over de zackenbaars
Mag je zackenbaars eten in Frankrijk?
Nee. Aan de Franse Middellandse Zeekust en rond Corsica geldt een vangstverbod. Zie je mérou op een menukaart, vraag dan waar hij vandaan komt.
Waar zie je zackenbaarzen in Frankrijk?
Vooral in beschermde zeegebieden: Port-Cros, de Calanques, Cerbère-Banyuls en rond Corsica.
Is een zackenbaars gevaarlijk voor duikers?
Nee. Hij is nieuwsgierig en soms opdringerig, maar niet gevaarlijk. Raak hem niet aan en voer hem niet.
Leefgebied · Frankrijk
