Weekdier · Middellandse Zee
Octopus vulgaris
● IUCN: niet bedreigd · kies lokaal gevangen
Acht armen, drie harten, blauw bloed en een huid die in een fractie van een seconde van kleur en vorm verandert. De octopus is een van de slimste dieren in zee: hij lost puzzels op, ontsnapt uit potten en herkent mensen. En toch leeft hij maar een à twee jaar.
| Leefgebied | Rotsige bodems, zeegrasvelden en zandvlakten met schuilplaatsen, van ondiep water tot meer dan 100 meter |
| Grootte | Tot ongeveer 1 meter met armen; meestal 1–3 kg |
| Actief | Vooral in de schemering en ’s nachts |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Zacht, rond lijf en acht armen met elk twee rijen zuignappen; gevlekte roodbruine huid die van kleur en structuur kan veranderen |
| Verwar niet met | De zeekat (sepia), die tien armen heeft, waarvan twee lange vangarmen, en een schelp in zijn lijf |
| Dieet | Krabben, schelpdieren en kleine vissen |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Gemiddeld
Snorkelend vind je ze vaak in een hol tussen de rotsen; zoek naar een hoopje lege schelpen voor de ingang.
| Provence | De Calanques bij Marseille en het onderwaterpad van Port-Cros |
| Ook goed | De rotskusten van de Côte Vermeille bij Banyuls en Corsica |
| Tip | Kijk rustig, raak hem niet aan en blokkeer nooit de ingang van zijn hol |
Wist je dat een octopus drie harten heeft en blauw bloed? Twee harten pompen bloed door de kieuwen, het derde door de rest van het lijf.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
De octopus is een eenling. Overdag zit hij meestal in zijn hol, dat hij soms afsluit met stenen en schelpen. In de schemering gaat hij op jacht en tast hij met zijn armen in spleten naar krabben. Na het paren legt het vrouwtje tienduizenden eitjes in slingers aan het plafond van haar hol. Wekenlang bewaakt ze ze, waait ze vers water toe en eet ze niet. Kort nadat de jongen zijn uitgekomen, sterft ze.
| Voorjaar | Octopussen trekken naar ondiep, warmer water; paartijd |
| Zomer | Vrouwtjes bewaken hun eitjes in het hol |
| Nazomer – herfst | Jonge octopussen zakken naar de bodem |
| Winter | Veel octopussen trekken naar dieper water |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| koud water · weinig snorkelaars | voorjaar | snorkelseizoen · beste tijd | herfst | winter | |||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Van zee tot bord
Langs de Franse Middellandse Zeekust vangen kleine vissersbootjes octopus met potten en fuiken. Maar de meeste octopus in Franse winkels komt diepgevroren uit Noord-Afrika. Invriezen maakt het vlees overigens malser. Omdat octopussen zo intelligent zijn en zo kort leven, groeit de discussie over hoe we ze vangen en eten; plannen voor een eerste octopuskwekerij in Spanje stuiten op veel verzet.
Wil je octopus eten, kies dan bij voorkeur lokaal en kleinschalig gevangen, en laat kleine octopussen liggen: die hebben zich nog niet voortgeplant.
Dit zijn algemene seizoens-/bereidingsindicaties, geen officiële visserijregels of voedselveiligheidsgarantie. Check lokale regelgeving en betrouwbare bronnen.
Kaart IV van IV
Recept & traditie
Poulpe à la provençale
| Octopus | Een octopus van 1 à 1,5 kg, eerst ingevroren en weer ontdooid, in stukken gesneden |
| Saus | Ui, knoflook, tomaten, een glas witte wijn, zwarte olijven en herbes de Provence |
| Bereiding | Zacht laten stoven met het deksel op de pan, 1 tot 1,5 uur, tot het vlees mals is |
| Erbij | Rijst, gekookte aardappeltjes of stokbrood |
Vroeger sloegen Provençaalse vissers een gevangen octopus tientallen keren tegen de rotsen om het vlees mals te maken; nu doet de vriezer dat werk. Het Franse woord voor octopus, pieuvre, werd beroemd door Victor Hugo. In zijn roman Les Travailleurs de la mer uit 1866 vecht de held tegen een reusachtige octopus, en daarmee maakte Hugo het dier voor generaties tot een zeemonster.
Dit zijn algemene seizoens-/bereidingsindicaties, geen officiële visserijregels of voedselveiligheidsgarantie. Check lokale regelgeving en betrouwbare bronnen.
Veelgestelde vragen
Vragen over de octopus
Hoe oud wordt een octopus?
Meestal maar een à twee jaar. Vrouwtjes sterven kort nadat hun eitjes zijn uitgekomen.
Wat is het verschil tussen octopus en inktvis?
Een octopus heeft acht armen en geen schelp. Een zeekat (sepia) of pijlinktvis heeft tien armen en een schelp of pen in zijn lijf.
Hoe maak je octopus mals?
Vries hem eerst een dag of twee in en laat hem daarna langzaam stoven. Dat werkt beter dan hem lang en hard koken.
Leefgebied · Frankrijk
