Vis · Middellandse Zee
Sardina pilchardus
● IUCN: niet bedreigd · Golfe du Lion onder druk
Een flitsende zilveren wolk die als één dier van richting verandert: een school sardines. Dit kleine visje is de basis van het leven in zee, en van een van de eenvoudigste zomergerechten van Zuid-Frankrijk. Maar in de Golfe du Lion zijn de sardines in een paar jaar tijd kleiner en magerder geworden.
| Leefgebied | Open kustwater, in grote scholen, van het oppervlak tot zo’n 100 meter diep |
| Lengte | Meestal 12–20 cm |
| Seizoen op het bord | Juni tot oktober, als ze het vetst zijn |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Slank visje met een blauwgroene rug, zilveren flanken met een rij donkere stippen en grote schubben die makkelijk loslaten |
| Verwar niet met | De ansjovis, die slanker is en een bek heeft die doorloopt tot achter het oog |
| Dieet | Plankton: kleine kreeftachtigen, eitjes en larven, die hij uit het water zeeft |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Makkelijk
Snorkelend zie je in de zomer soms scholen voorbij flitsen; op de vismarkt vind je ze vrijwel altijd.
| Middellandse Zee | De vishallen van Sète, Port-Vendres en Marseille |
| Atlantische kust | Douarnenez en Saint-Gilles-Croix-de-Vie, oude sardinehavens met conservenfabrieken |
| Tip | Verse sardines zijn stijf, glanzend en hebben heldere, bolle ogen |
Wist je dat de sardine vermoedelijk is vernoemd naar het eiland Sardinië, waar hij vroeger in grote aantallen werd gevangen?
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Sardines leven in scholen van duizenden vissen, die samen sneller reageren dan elke rover. Overdag zwemmen ze dieper, ’s nachts komen ze naar boven om plankton te eten. In de Middellandse Zee paaien ze vooral in de herfst en winter, in open water. In het voorjaar zijn ze daardoor mager. In de zomer eten ze zich vol, en in de nazomer zijn ze op hun vetst en lekkerst.
| November – maart | Paaitijd in open water |
| Voorjaar | Mager na het paaien; volop plankton |
| Zomer | Vetmesten in grote scholen dicht onder de kust |
| Nazomer | Op hun vetst: de beste tijd voor de grill |
Wanneer op het bord?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| paaitijd · mager | voorjaar | seizoen · op zijn vetst in de nazomer | paaitijd | ||||||||
■ Volop vers ■ Redelijk aanbod ■ Liever overslaan
Kaart III van IV
Van zee tot bord
Sinds 2008 zijn de sardines in de Golfe du Lion kleiner en magerder geworden, en de grote, oude sardines zijn bijna verdwenen. Onderzoekers van het Franse zee-instituut Ifremer zien de oorzaak vooral in een verandering van het plankton: er is minder en kleiner voedsel. Doordat kleine sardines weinig opbrengen, is de visserij er bijna stilgevallen. De meeste verse sardines komen nu van de Atlantische kust.
Sardines zijn vet, rijk aan omega-3 en goedkoop. Kies ze in het seizoen, van juni tot oktober, en eet ze snel: sardines bederven snel. Ook sardines in blik zijn een Franse specialiteit; sommige makers laten hun blikjes zelfs jaren rijpen, als een goede wijn.
Dit zijn algemene seizoens-/bereidingsindicaties, geen officiële visserijregels of voedselveiligheidsgarantie. Check lokale regelgeving en betrouwbare bronnen.
Kaart IV van IV
Recept & traditie
Sardinade (gegrilde sardines)
| Vis | Verse, hele sardines, ongeveer zes per persoon; schubben er voorzichtig af |
| Kruiden | Grof zeezout, een beetje olijfolie en wat tijm of rozemarijn |
| Bereiding | 2–3 minuten per kant boven gloeiende houtskool, tot het vel knapperig is |
| Erbij | Stokbrood, citroen, tomatensalade en een koel glas rosé |
Een sardinade is in het zuiden van Frankrijk een feest: lange tafels, een vuurtje en schalen gegrilde sardines die je met je vingers eet. Ook het blikje heeft een Franse geschiedenis. In 1824 opende Joseph Colin in Nantes een van de eerste conservenfabrieken voor sardines, met de nieuwe methode van Nicolas Appert. Daarna groeiden Bretonse havens als Douarnenez uit tot echte sardinesteden.
Dit zijn algemene seizoens-/bereidingsindicaties, geen officiële visserijregels of voedselveiligheidsgarantie. Check lokale regelgeving en betrouwbare bronnen.
Veelgestelde vragen
Vragen over de sardine
Wanneer zijn sardines het lekkerst?
Van juni tot oktober, met de nazomer als hoogtepunt. Dan zijn ze het vetst.
Waarom zijn de sardines in de Golfe du Lion zo klein?
Sinds 2008 zijn ze kleiner en magerder geworden. Onderzoekers wijzen vooral op veranderingen in het plankton, hun voedsel, en minder op overbevissing.
Moet je een sardine schoonmaken voor het grillen?
Kleine sardines worden in Zuid-Frankrijk vaak heel gegrild. Grotere sardines kun je beter even ontdoen van de ingewanden.
Leefgebied · Frankrijk
