Weekdier · Platteland
Helix pomatia
● IUCN: niet bedreigd · rapen aan strenge regels gebonden
De grootste landslak van Frankrijk, met een romig bruin huisje zo groot als een walnoot. Na een warme regenbui komt hij tevoorschijn tussen de wijnranken en het gras. Als escargot de Bourgogne is hij wereldberoemd, al komt de slak op je bord bijna nooit uit Bourgondië.
| Leefgebied | Kalkrijke grond: wijngaarden, heggen, bosranden en ruige graslanden |
| Grootte | Huisje 3–5 cm breed |
| Actief | Van april tot oktober, vooral ’s nachts en na regen |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Groot, bolrond, romig bruin huisje met vage lichtere en donkere banden; lichaam lichtgrijs tot grijsbruin |
| Verwar niet met | De segrijnslak (petit-gris), die kleiner is, met een donkerder, gevlekt huisje; die wordt wél veel gekweekt |
| Dieet | Jonge plantjes, bladeren, brandnetels en rottend plantenmateriaal |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Makkelijk
Na een warme regenbui of op een dauwige ochtend kruipen ze langs bermen, heggen en wijngaarden.
| Bourgondië | Wijngaarden en heggen op de kalkhellingen van de Côte d’Or |
| Ook goed | Kalkrijke streken in heel Oost- en Midden-Frankrijk, en ook in Zuid-Limburg |
| Tip | Kijk, maar laat ze zitten: in het voorjaar is rapen verboden |
Wist je dat een wijngaardslak in de winter zijn huisje afsluit met een wit kalkdekseltje? Zo overleeft hij maandenlang kou en droogte, ingegraven in de grond.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
De wijngaardslak leeft langzaam. Hij groeit een paar jaar voordat hij volwassen is en kan meer dan tien jaar oud worden. Elke slak is zowel mannetje als vrouwtje. In het late voorjaar paren ze, na een lang voorspel waarin ze elkaar betasten, en een paar weken later legt de slak een legsel eitjes in een holletje in de grond. In de herfst graaft hij zich in en sluit hij zijn huisje af voor de winterslaap.
| November – maart | Winterslaap, ingegraven en afgesloten |
| April – juni | Ontwaken en paartijd; rapen verboden |
| Juni – juli | Eitjes in de grond; jonge slakjes komen uit |
| Augustus – oktober | Eten om reserves op te bouwen voor de winter |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| winterslaap | ontwaken | actief · vooral na regen | herfst | winterslaap | |||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Van wijngaard tot bord
Meer dan 95 procent van de slakken die in Frankrijk worden gegeten, komt uit het buitenland, onder meer uit Roemenië, Hongarije en Turkije. De wijngaardslak groeit te langzaam om goed te kweken; die worden nog altijd in het wild geraapt. ‘Escargots de Bourgogne’ zegt dus iets over de soort, niet over de herkomst. Gekweekte slakken zijn meestal de kleinere segrijnslak (petit-gris of gros-gris). Wil je echt Franse slakken, zoek dan naar een lokale slakkenkweker, een héliciculteur.
Regels in Frankrijk: van 1 april tot en met 30 juni, in de paartijd, mogen er geen slakken worden geraapt. Wijngaardslakken met een huisje kleiner dan 3 cm zijn het hele jaar verboden. Sommige departementen hebben strengere regels, en in andere landen, zoals Nederland, is de soort beschermd.
Dit zijn algemene seizoens-/bereidingsindicaties, geen officiële regels of voedselveiligheidsgarantie. Check lokale regelgeving en betrouwbare bronnen.
Kaart IV van IV
Recept & traditie
Escargots à la bourguignonne
| Slakken | Een dozijn voorgekookte slakken per persoon, met de lege huisjes |
| Kruidenboter | Zachte boter met veel fijngehakte knoflook, peterselie, een sjalotje, zout en peper |
| Bereiding | Slak in het huisje, afsluiten met een flinke klont boter, 8–10 minuten in een hete oven tot het bruist |
| Erbij | Stokbrood om de boter op te deppen en een glas witte Bourgogne |
Slakken eten is in Frankrijk eeuwenoud, maar het gerecht met knoflook-peterselieboter werd pas in de negentiende eeuw beroemd. Volgens de overlevering liet de diplomaat Talleyrand de beroemde chef Antonin Carême in 1814 slakken bereiden voor een diner met de Russische tsaar. Of dat klopt, weet niemand zeker; vast staat dat escargots sindsdien een vaste klassieker zijn op Kerstmis en oudejaarsavond.
Dit zijn algemene seizoens-/bereidingsindicaties, geen officiële regels of voedselveiligheidsgarantie. Check lokale regelgeving en betrouwbare bronnen.
Veelgestelde vragen
Vragen over de wijngaardslak
Komen escargots de Bourgogne uit Bourgondië?
Bijna nooit. De naam verwijst naar de soort. De meeste wijngaardslakken worden in Oost-Europa en Turkije in het wild geraapt.
Mag je in Frankrijk slakken rapen?
Van 1 april tot en met 30 juni niet, en wijngaardslakken kleiner dan 3 cm nooit. Check ook de regels van het departement.
Is de wijngaardslak beschermd in Nederland?
Ja. In Nederland, waar hij vooral in Zuid-Limburg leeft, mag je hem niet verzamelen.
Leefgebied · Frankrijk
