Reptiel · Camargue & moerassen
Emys orbicularis
● IUCN: gevoelig · in Frankrijk beschermd
Een donkere schildpad die zich op een boomstam in de zon warmt, en bij het minste geluid met een plons in het water verdwijnt. De Europese moerasschildpad is de enige inheemse zoetwaterschildpad van Frankrijk. De moerassen van de Camargue zijn een van zijn belangrijkste bolwerken.
| Leefgebied | Moerassen, sloten en vijvers met veel waterplanten en zonnige oevers |
| Lengte | Schild meestal 12–18 cm |
| Actief | Van maart tot oktober; in de winter rust hij in de modder |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Glad, ovaal, bijna zwart schild met fijne gele stippen en streepjes; ook kop en poten zijn geel gespikkeld |
| Verwar niet met | De uitgezette Amerikaanse roodwang- of geelwangschildpad, met een opvallende rode of gele vlek achter het oog |
| Dieet | Insectenlarven, slakken, wormen, kikkervisjes en aas; soms waterplanten |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Gemiddeld
Met geduld en een verrekijker zie je ze op zonnige voorjaarsochtenden op takken en oevers liggen.
| Camargue | De moerassen rond de Tour du Valat en het Marais du Vigueirat |
| Ook goed | De vijvers van de Brenne, in het hart van Frankrijk |
| Tip | Kom stil aan en blijf op afstand: zodra ze je zien, laten ze zich in het water vallen |
Wist je dat de temperatuur in het nest bepaalt of er mannetjes of vrouwtjes uit de eieren komen? In een warm nest worden vooral vrouwtjes geboren.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Als koudbloedig dier hangt de moerasschildpad af van de zon. In het voorjaar ligt hij urenlang op takken, stenen en oevers om op te warmen, vaak met meerdere tegelijk. In de zomer is het water warm genoeg en zie je hem minder vaak. In mei en juni gaan de vrouwtjes aan land om in zonnige, zanderige grond een kuiltje te graven voor hun eieren. In de winter rust hij op de bodem, ingegraven in de modder.
| November – februari | Winterrust in de modder |
| Maart – april | Eerste zonnebaden op takken en oevers |
| Mei – juni | Vrouwtjes leggen eieren op het land |
| Augustus – oktober | De jongen komen uit; sommige overwinteren nog in het nest |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| winterrust | ontwaken | zonnebaden · beste tijd | vooral in het water | winterrust | |||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Bedreigingen & bescherming
Overal in Europa is de moerasschildpad achteruitgegaan, omdat moerassen werden drooggelegd. Daarbij komen verkeer, want vrouwtjes steken op weg naar hun legplek wegen over, en de concurrentie van uitgezette Amerikaanse siervijverschildpadden, die groter en sterker zijn. In Frankrijk is de soort volledig beschermd: vangen, verstoren of meenemen is verboden.
Zo help je mee: zie je een schildpad op de weg, zet hem dan aan de overkant neer, in de richting waarin hij liep. En laat nooit een huisdierschildpad vrij in de natuur: breng hem naar een opvang.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
Een schildpad als graadmeter
In de Camargue volgt het onderzoeksinstituut Tour du Valat de moerasschildpadden al sinds 1997. Dat is geen toeval: een moerasschildpad kan tientallen jaren oud worden en blijft zijn hele leven trouw aan hetzelfde moeras. Gaat het slecht met de schildpadden, dan gaat het slecht met het moeras. In het Frans heet hij cistude d’Europe; de Latijnse naam orbicularis verwijst naar zijn ronde schild.
Veelgestelde vragen
Vragen over de Europese moerasschildpad
Hoe herken je een Europese moerasschildpad?
Aan het donkere, gladde schild met fijne gele stippen. Een roodwang- of geelwangschildpad heeft een felle vlek achter het oog; de moerasschildpad niet.
Waar zie je moerasschildpadden in Frankrijk?
Onder meer in de moerassen van de Camargue en in de vijvers van de Brenne. Je ziet ze het best op zonnige ochtenden in april en mei.
Mag je een moerasschildpad meenemen?
Nee. De soort is in Frankrijk strikt beschermd. Kijk, maar laat hem met rust.
Leefgebied · Frankrijk
