Zoogdier · Bos & heide
Procyon lotor
● Uitheems · invasieve exoot in de EU
Een zwart masker, een geringde staart en handjes die alles betasten. De wasbeer komt uit Noord-Amerika, maar nergens buiten dat continent leven er zoveel als in Duitsland. Schattig om te zien, maar voor sommige inheemse dieren een groot probleem.
| Leefgebied | Loofbossen bij water, maar ook parken, tuinen en steden |
| Gewicht | Meestal 5–9 kg |
| Actief | In de schemering en ’s nachts |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Grijsbruine vacht, zwart ‘Zorro-masker’ over de ogen en een dikke staart met vier tot zeven donkere ringen |
| Dieet | Alleseter: vruchten, noten, insecten, wormen, amfibieën, eieren, kleine dieren en ons afval |
| Bijzonder | Gevoelige voorpoten waarmee hij voedsel betast, vaak in het water |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Makkelijk
In Noord-Hessen en rond Kassel zie je ze in de schemering vaak, zelfs in woonwijken.
| Hessen | Kassel en omgeving, met de hoogste dichtheden van Duitsland |
| Oosten | Brandenburg en Berlijn |
| Tip | Kijk bij zonsondergang langs bosranden en beekoevers, en in parken met oude bomen |
Wist je dat er in Kassel naar schatting meer dan honderd wasberen per 100 hectare leven? Dat is meer dan één per hectare.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Wasberen zijn slimme, nieuwsgierige opportunisten. Ze slapen overdag in boomholtes, maar in de stad net zo goed op zolders en in schuren. In de winter houden ze een winterrust: geen echte winterslaap, maar bij kou blijven ze dagenlang in hun schuilplaats.
| Februari – maart | Paartijd |
| April – mei | Geboorte van meestal drie tot vijf jongen |
| Zomer – herfst | De jongen gaan mee op pad; volop eten voor de winter |
| Winter | Winterrust; bij kou weinig actief |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| winter · rust | lente · jongen | zomer · familie op pad | herfst · opvetten | winter | |||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
In Duitsland heeft de wasbeer bijna geen natuurlijke vijanden. Hij zoekt gericht nesten van grondbroeders en plekken waar amfibieën en reptielen samenkomen. In het voorjaar vangt hij padden en kikkers op weg naar hun voortplantingswater, en hij plundert zelfs de emmers bij paddenschermen. Lokaal is dat voor sommige beschermde soorten een echte bedreiging. Sinds 2016 staat de wasbeer daarom op de EU-lijst van invasieve exoten.
Wat kun je zelf doen? Voer wasberen nooit, sluit afvalbakken en composthopen goed af, en maak zolders en schuren ontoegankelijk. Hoe minder voedsel en schuilplekken in de buurt van mensen, hoe minder problemen.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
Van twee paartjes tot twee miljoen
De wasbeer kwam in de jaren twintig en dertig als pelsdier naar Duitsland. In april 1934 werden bij de Edersee in Noord-Hessen twee paartjes bewust uitgezet, om de inheemse natuur te ‘verrijken’. In 1945 ontsnapten daarnaast 25 dieren uit een pelsdierfokkerij in Brandenburg. Uit die kleine groepen groeide een populatie van naar schatting 1,6 tot 2 miljoen dieren: meer dan in welk land ook buiten Noord-Amerika.
Hoe Duitsland met de wasbeer moet omgaan, is omstreden. Sommige onderzoekers pleiten voor strenger ingrijpen om kwetsbare soorten te beschermen. Anderen zetten in op preventie en het tegengaan van overlast in steden. Zo loopt er in Kassel een proefproject waarvan de juridische toelaatbaarheid nog wordt beoordeeld.
Veelgestelde vragen
Vragen over de wasbeer
Hoe komt de wasbeer in Duitsland terecht?
Hij werd als pelsdier ingevoerd. In 1934 werden twee paartjes bij de Edersee uitgezet en in 1945 ontsnapten 25 dieren uit een pelsdierfokkerij in Brandenburg.
Hoeveel wasberen leven er in Duitsland?
Naar schatting 1,6 tot 2 miljoen, en hun aantal groeit nog.
Is een wasbeer gevaarlijk voor mensen?
Normaal niet; hij gaat conflicten liever uit de weg. Voor sommige vogels, amfibieën en reptielen is hij wel een gevaar. Benader hem niet en voer hem nooit.
Waarom is de wasbeer een invasieve exoot?
Omdat hij oorspronkelijk niet in Europa thuishoort en hier schade toebrengt aan inheemse dieren. Sinds 2016 staat hij op de EU-lijst van invasieve soorten.
