Vis · Beken & rivieren
Salmo salar
● IUCN: gevoelig · in de Maas beschermd
Geboren in het grind van een Ardense zijrivier, opgegroeid in de oceaan bij Groenland, en jaren later terug in precies dezelfde rivier. De Atlantische zalm maakt een van de indrukwekkendste reizen in de dierenwereld, en keert na bijna een eeuw afwezigheid langzaam terug in de Maas.
| Leefgebied | Heldere, koele rivieren met grindbanken; als volwassene de Noord-Atlantische Oceaan |
| Lengte | Meestal 50–100 cm |
| Gewicht | Meestal 2–10 kg |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Zilverig, met kleine zwarte x-vormige vlekjes boven de zijlijn, een klein vetvinnetje en een licht ingesneden staart |
| Verschil met zeeforel | Slanker staartstuk en een iets ingesneden staart; de zeeforel heeft meer en rondere vlekken, ook onder de zijlijn |
| Dieet | In de rivier insectenlarven; op zee vis zoals haring en zandspiering, en garnaalachtigen |
Waar kom je ze tegen?
| België | De Maas en Ardense zijrivieren zoals de Ourthe en de Amblève, dankzij een herintroductieproject |
| Nederland | Op doortrek in de grote rivieren, op weg naar paaigebieden stroomopwaarts |
| Tip | Bij sommige vistrappen en stuwen kun je in het najaar trekvissen zien springen |
Wist je dat een zalm zijn geboorterivier terugvindt via de geur van het water? Na jaren op zee ‘ruikt’ hij welke rivier en welke zijbeek zijn thuis is.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
De jonge zalm groeit één tot drie jaar op in de rivier. Dan wordt hij zilverig en zwemt hij als ‘smolt’ naar zee. Op de Noord-Atlantische Oceaan eet hij zich in één tot drie jaar groot, onder meer rond de Faeröer en West-Groenland. Daarna zwemt hij terug naar zijn geboorterivier, springt over stroomversnellingen en stuwen en legt in de herfst zijn eitjes in het grind. Veel zalmen sterven na het paaien, maar een deel overleeft en keert terug naar zee.
| Voorjaar | Jonge visjes komen uit het grind; smolts trekken naar zee |
| Zomer – herfst | Volwassen zalmen trekken de rivier op |
| November – december | Paaitijd op grindbanken in de bovenloop |
| Winter | De eitjes ontwikkelen zich in het koude grind |
Kaart III van IV
Van dier tot bord
Ooit was zalm uit de Maas en de Rijn gewone kost in de Lage Landen. Door vervuiling, stuwen en sluizen verdween hij in de eerste helft van de twintigste eeuw. Sinds eind jaren tachtig werkt Wallonië met het project Saumon Meuse aan zijn terugkeer, en de wilde zalm in de Maas is beschermd. De zalm in de winkel is daarom vrijwel altijd kweekzalm uit Noorwegen, Schotland, Ierland of de Faeröer. ‘Wilde zalm’ uit de winkel komt meestal uit Alaska: dat zijn Pacifische zalmsoorten, een ander dier dan de Atlantische zalm.
Dit zijn algemene seizoens-/bereidingsindicaties, geen officiële jachttijden of voedselveiligheidsgarantie. Check lokale regelgeving en betrouwbare bronnen.
Kaart IV van IV
Recept & traditie
Zalm met zuring
| Vis | Zalmfilet zonder vel, in dunne plakken gesneden |
| Saus | Ingekookte visfond en witte wijn met room, op het laatst verse zuring erdoor |
| Bereiding | De plakken heel kort in een hete pan garen, zodat ze vanbinnen nog glazig zijn |
| Serveren | De saus op het bord, de zalm erop |
Saumon à l’oseille werd in de jaren zestig beroemd in het restaurant van de broers Troisgros in Roanne, Frankrijk, en geldt als een van de gerechten die de nouvelle cuisine inluidden. Het frisse, zurige blad van de zuring snijdt prachtig door de vette zalm. Een eenvoudig idee, dat laat zien hoe goed een vis en een seizoensplant elkaar kunnen aanvullen.
Dit zijn algemene seizoens-/bereidingsindicaties, geen officiële jachttijden of voedselveiligheidsgarantie. Check lokale regelgeving en betrouwbare bronnen.
Veelgestelde vragen
Vragen over de zalm
Zwemt er weer zalm in de Maas?
Ja, in kleine aantallen. Dankzij het Waalse herintroductieproject en vistrappen bij stuwen keren volwassen zalmen weer terug naar de Maas en haar Ardense zijrivieren.
Is zalm uit de winkel wild of gekweekt?
Atlantische zalm uit de winkel is vrijwel altijd gekweekt. Als ‘wilde zalm’ verkocht wordt, gaat het meestal om Pacifische zalmsoorten uit Alaska.
Hoe vindt een zalm zijn geboorterivier terug?
Vooral via zijn reukvermogen: hij herkent de unieke geur van het water waarin hij is opgegroeid.
Leefgebied · België
