Vis · Oostzeekust & moerassen
Clupea harengus
● IUCN: niet bedreigd · bestand westelijke Oostzee onder druk
Een kleine zilveren vis met een grote geschiedenis. De haring was eeuwenlang het ‘broodvis’ van de Oostzeekust en bracht steden als Stralsund en Lübeck rijkdom. Vandaag staat juist de haring van de westelijke Oostzee onder grote druk.
| Leefgebied | Open water van Noordzee en Oostzee; in het voorjaar ondiepe kustwateren om te paaien |
| Lengte | Meestal 20–30 cm |
| Actief | In scholen; ’s nachts dichter bij het wateroppervlak |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Slanke zilveren vis met blauwgroene rug, één rugvin en een gevorkte staart |
| Dieet | Plankton, vooral kleine kreeftachtigen zoals roeipootkreeftjes |
| Bijzonder | Leeft in enorme scholen die als één lichaam bewegen |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Geduld nodig
Het grootste deel van het jaar zit hij ver op zee. In het voorjaar komt hij naar de kust om te paaien.
| Paaigebied | De Greifswalder Bodden en de Strelasund, de zeestraat tussen Rügen en het vasteland |
| Rest van het jaar | Het open water van de westelijke Oostzee |
| Tip | In het voorjaar zie je in havens als Stralsund en Greifswald vaak scholen bij de kade |
Wist je dat de haring van de westelijke Oostzee in het voorjaar paait, terwijl de Noordzeeharing dat in de herfst doet? Het zijn verschillende bestanden met elk hun eigen ritme.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
In het voorjaar trekken de haringen van de westelijke Oostzee naar ondiepe, beschutte kustwateren. Daar plakken ze hun eitjes op waterplanten. De larven die uitkomen, moeten precies samenvallen met de voorjaarsbloei van plankton. Doordat het water steeds vroeger opwarmt, lukt dat steeds slechter.
| Voorjaar | Paai in de Greifswalder Bodden en de Strelasund |
| Late voorjaar | De larven groeien op in de beschutte boddenwateren |
| Zomer – winter | In scholen op het open water van de Oostzee |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| winter | lente · paai | zomer · open zee | herfst | winter | |||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Van dier tot bord
Haring is vet, zacht en vol van smaak, en hij is bijzonder veelzijdig: rauw gezouten, gemarineerd, gerookt of gebakken. In Mecklenburg-Voor-Pommeren geldt hij nog altijd als ‘broodvis’.
Toch is de haring van de westelijke Oostzee er slecht aan toe. Het aantal larven in de Greifswalder Bodden is sinds begin deze eeuw drastisch gedaald. Er mag in die zone nauwelijks nog gericht op haring worden gevist, en de EU wil de vangst verder beperken. De haring in de winkel komt daarom meestal uit de Noordzee of de Noorse wateren.
| Matjes | Jonge, vette haring van vóór de paai, mild gezouten en gerijpt |
| Bismarckhering | Opengesneden haring, gemarineerd in azijn met uien en kruiden |
| Rollmops | Opgerolde, gemarineerde haring rond augurk en ui |
| Bratheringe | Gebakken en daarna ingelegde haring |
Bewust kiezen: vraag naar de herkomst en kies haring uit een bestand in goede staat, bijvoorbeeld met een MSC-keurmerk.
Dit zijn algemene seizoens-/bereidingsindicaties, geen officiële visserijregels of voedselveiligheidsgarantie. Check lokale regelgeving en betrouwbare bronnen.
Kaart IV van IV
Recept & traditie
Matjes nach Hausfrauenart
| Vis | Matjesfilets |
| Saus | Zure room en yoghurt met stukjes appel, rode ui en augurk |
| Bereiding | Alles mengen en een paar uur laten trekken in de koelkast |
| Erbij | Gebakken aardappeltjes (Bratkartoffeln) of gekookte aardappelen |
De Bismarckhering is genoemd naar de Duitse rijkskanselier Otto von Bismarck. Volgens het verhaal stuurde een visverwerker uit Stralsund hem een vaatje van zijn gemarineerde haring en vroeg hij toestemming om die naar hem te vernoemen. Zo kreeg een eenvoudige vis de naam van een van de bekendste Duitsers.
Dit zijn algemene seizoens-/bereidingsindicaties, geen officiële visserijregels of voedselveiligheidsgarantie. Check lokale regelgeving en betrouwbare bronnen.
Veelgestelde vragen
Vragen over de haring
Waarom gaat het slecht met de haring in de Oostzee?
Door een combinatie van opwarming, overbevissing in het verleden en het verlies van paaiplekken. De larven komen steeds vaker uit op een moment dat er nog niet genoeg plankton is.
Wat is het verschil tussen matjes en Bismarckhering?
Matjes is jonge, vette haring die mild gezouten en gerijpt wordt. Bismarckhering is gemarineerd in azijn, met uien en kruiden.
Wanneer paait de haring in de Oostzee?
De haring van de westelijke Oostzee paait in het voorjaar, vooral in de Greifswalder Bodden en de Strelasund. Door het warmere water gebeurt dat steeds vroeger in het jaar.
Leefgebied · Duitsland
