Vogel · Oostzeekust & moerassen
Haliaeetus albicilla
● IUCN: niet bedreigd · streng beschermd
De grootste adelaar van Europa, met vleugels als vliegende deuren. Rond 1900 was de zeearend in Duitsland bijna uitgeroeid. Vandaag cirkelt hij weer boven de meren, lagunes en kusten van het noordoosten: een van de mooiste comebacks van de Europese natuur.
| Leefgebied | Kusten, lagunes, grote meren en rivieren met oude bossen |
| Gewicht | Mannetje 4–5 kg, vrouwtje tot ca. 7 kg |
| Actief | Overdag; het hele jaar in zijn gebied |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Zeer grote bruine adelaar met lichte kop, enorme gele snavel en een korte, witte, wigvormige staart |
| Spanwijdte | Tot ongeveer 2,5 meter |
| Dieet | In de broedtijd vooral vis; in de winter meer watervogels, zoogdieren en aas |
In de vlucht houdt hij zijn brede vleugels vlak als een plank. Jonge zeearenden zijn helemaal donkerbruin. De witte staart en lichte kop krijgen ze pas als ze volwassen zijn, rond hun vijfde jaar.
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Makkelijk
In de kerngebieden in het noordoosten zie je hem vaak, zeker in de winter boven open water.
| Oostzeekust | Het eiland Usedom, met uitzicht vanaf de bruggen bij Wolgast, Zecherin en Karnin |
| Binnenland | Het Müritz-Nationalpark en het Anklamer Stadtbruch |
| Tip | Een boottocht op het Peenetal of de lagunes geeft je goede kansen |
Wist je dat er in 1913 nog maar 12 tot 15 broedparen in Duitsland waren? Dankzij bescherming en het verbod op het gif DDT groeide dat aantal weer naar honderden paren, de meeste in Mecklenburg-Voor-Pommeren.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Zeearenden blijven het hele jaar in hun gebied en vormen paren voor het leven. Ze broeden in een enorm nest, de horst, hoog in een oude boom, en bouwen er elk jaar op verder. Al midden in de winter laten de paren zich zien met balsvluchten boven hun gebied.
| December – januari | Balts; met geluk zie je de paren samen vliegen |
| Half februari | Het vrouwtje legt twee à drie eieren, die zo’n 40 dagen worden bebroed |
| Voorjaar – zomer | De jongen groeien op in het nest |
| Winter | Jagen op watervogels en zoeken naar aas; vaak bij open water |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| winter · balts | lente · broeden | zomer | herfst | winter | |||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
Als toppredator staat de zeearend bovenaan de voedselketen van de waterrijke gebieden. Hij ruimt ook aas op, zoals dode vissen en vogels. Dat maakt hem een graadmeter: ophoping van gifstoffen in de natuur zie je terug in zijn gezondheid, zoals vroeger met DDT.
Gevaren vandaag: de grootste bedreigingen zijn nu stroomleidingen en windturbines. In de winter, als er weinig voedsel is, eten zeearenden ook aas langs spoorlijnen en wegen, waar ze soms worden aangereden. In de broedtijd zijn rust en afstand rond de nesten belangrijk.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
Van ‘schadelijk’ naar beschermd
Rond 1850 begon in Duitsland de vervolging van vogels die als ‘schadelijk’ werden gezien, en de zeearend was een van de slachtoffers. Rond 1900 was hij in Duitsland en grote delen van Europa vrijwel uitgeroeid. Sinds 1934 zijn adelaars in Duitsland beschermd. Vrijwilligers bewaken in Mecklenburg-Voor-Pommeren al sinds de jaren vijftig de nesten. Dankzij hen is de zeearend nu een symbool van hoe natuurbescherming kan werken.
Veelgestelde vragen
Vragen over de zeearend
Hoe groot is een zeearend?
Met een spanwijdte tot ongeveer 2,5 meter is hij de grootste adelaar van Europa. Vrouwtjes zijn groter en zwaarder dan mannetjes.
Waar zie je zeearenden in Duitsland?
Vooral in Mecklenburg-Voor-Pommeren, bijvoorbeeld op en rond Usedom, in het Müritz-Nationalpark en het Anklamer Stadtbruch.
Trekt de zeearend in de winter weg?
Nee, de meeste volwassen zeearenden blijven het hele jaar in hun gebied. In de winter is hij juist goed te zien boven open water.
Waarom heeft een jonge zeearend geen witte staart?
Jonge zeearenden zijn donkerbruin. De witte staart en lichte kop krijgen ze pas als ze volwassen zijn, rond hun vijfde jaar.
Leefgebied · Duitsland
