Vogel · Oostzeekust & moerassen
Grus grus
● IUCN: niet bedreigd · beschermd
Een sierlijke, grijze reus met een trompetterende roep die kilometers ver draagt. Elke herfst strijken tienduizenden kraanvogels neer langs de Duitse Oostzeekust, op weg naar het zuiden: een van de grootste natuurspektakels van Europa.
| Leefgebied | Natte bossen, venen en moerassen; in de trektijd akkers en graslanden |
| Hoogte | Ongeveer 1,2 meter |
| Actief | Overdag; ’s nachts op slaapplaatsen in ondiep water |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Lange, grijze vogel met zwart-witte kop en hals, een klein rood kruintje en een pluimige ‘bos’ hangende veren boven de staart |
| Spanwijdte | Ruim 2 meter |
| Dieet | Zaden, graanresten en maïs, wortels, insecten en kleine dieren |
In de vlucht steekt de kraanvogel zijn hals en poten gestrekt naar voren en achteren, anders dan de reiger die zijn hals intrekt. Kraanvogels vormen paren voor het leven.
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Makkelijk
In oktober zie je ze bij duizenden. Kom bij zonsondergang, als ze naar hun slaapplaatsen vliegen.
| Oostzeekust | De Rügen-Bock-regio en de Darß-Zingster Boddenkette in Mecklenburg-Voor-Pommeren |
| Binnenland | Het Rhin-Havelluch bij Linum, ten noordwesten van Berlijn |
| Tip | Kijk vanaf een uitkijkpunt zoals het Kranorama bij de Günzer See, zonder de vogels te storen |
Wist je dat het aantal broedparen in Duitsland in tien jaar tijd meer dan verdubbelde, tot ongeveer 12.000? De meeste broeden in Mecklenburg-Voor-Pommeren en Brandenburg.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
In het voorjaar dansen de paren: ze springen, buigen en spreiden hun vleugels, terwijl ze in duet roepen. In de herfst trekken kraanvogels uit Scandinavië, de Baltische staten en Rusland naar het zuiden. Onderweg rusten ze in grote groepen: overdag eten ze op de akkers, ’s nachts slapen ze veilig in ondiep water.
| Februari – maart | Terugkeer en voorjaarstrek; in maart bezetten de paren hun broedgebied |
| Voorjaar – zomer | Broeden in natte bossen en venen |
| Half september – begin november | Rust aan de Oostzeekust, met de meeste vogels in oktober |
| Winter | De meeste trekken door naar Frankrijk en Spanje |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| winter | lente · dans | zomer · broeden | herfst · trek | winter | |||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
Kraanvogels zijn graadmeters voor natte natuur. Ze broeden alleen waar venen, moerassen en natte bossen rustig en nat genoeg zijn. Dat het aantal broedparen in Duitsland zo sterk is gegroeid, komt mede door de bescherming en het herstel van die natte gebieden.
Kwetsbaar: in de herfst van 2025 stierven naar schatting zo’n 40.000 kraanvogels aan vogelgriep, ongeveer een tiende van de vogels op de West-Europese trekroute. Ook droge zomers maken broedplekken ongeschikt. Kom je een dode of zieke kraanvogel tegen, raak hem dan niet aan en meld het bij de gemeente of een natuurorganisatie.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
De vogel van het geluk
In Duitsland heet de kraanvogel de Vogel des Glücks, de vogel van het geluk. Zijn komst in het voorjaar betekende dat de winter voorbij was, en zijn vertrek in de herfst kondigde de kou aan. Ook in Japan en China staat de kraanvogel voor geluk en een lang leven. Vandaag trekt de herfsttrek elk jaar duizenden ‘kraanvogeltoeristen’ naar de Oostzeekust.
Veelgestelde vragen
Vragen over de kraanvogel
Waar zie je kraanvogels in Duitsland?
Het spectaculairst in de herfst aan de Oostzeekust, in de Rügen-Bock-regio en de Darß-Zingster Boddenkette, en in het Rhin-Havelluch bij Linum.
Wanneer is de kraanvogeltrek?
Van half september tot begin november rusten ze aan de Oostzeekust, met de meeste vogels in oktober. In het voorjaar trekken ze in februari en maart terug.
Waarom dansen kraanvogels?
De dans hoort bij de balts en versterkt de band tussen de partners. Je ziet hem vooral in het voorjaar, maar soms ook op de rustplaatsen in de herfst.
Leefgebied · Duitsland
