Gids · Hoge Venen · Hele jaar
Op het dak van België, tegen de Duitse grens, ligt een landschap dat meer op Scandinavië lijkt dan op de Ardennen: uitgestrekt hoogveen met pijpenstrootje, veenputten en kromme berkjes. Hier leven dieren die je elders in België nauwelijks nog ziet. In deze gids lees je wat je per seizoen kunt ontdekken, en hoe je dat doet zonder dit kwetsbare gebied te beschadigen.
Wat zie je per seizoen?
| Seizoen | Wat valt er te zien |
|---|---|
| Maart – april | Hemelsblauwe heikikker-mannetjes in de veenputten, een paar dagen per jaar; de eerste adders zonnen aan de randen |
| April – mei | Balts van het korhoen bij zonsopkomst, diep in de afgesloten zones |
| Zomer | Bloeiende veenpluis en zonnedauw, libellen en hagedissen langs de knuppelpaden |
| Herfst | Rossig gekleurd veen, burlende edelherten in de omliggende bossen |
| Winter | Vaak sneeuw; een stil, wit landschap met sporen in de sneeuw |
De dieren van het hoogveen
De heikikker is een klein bruin kikkertje, maar in het vroege voorjaar kleuren de mannetjes een paar dagen helderblauw. Op een zonnige dag in maart of april zie en hoor je ze in groepen in ondiepe veenputten: een zacht, borrelend geluid, als lucht die uit een fles ontsnapt.
De adder is de enige gifslang van België. Op koele voorjaarsochtenden ligt hij graag te zonnen op een warm plekje langs een pad of tussen de heide. Hij is schuw en vlucht als hij je voelt aankomen. Blijf op de paden, kijk waar je loopt en laat hem met rust: dan is er geen enkel gevaar.
Het korhoen is het symbool van de Hoge Venen, en een van de zeldzaamste vogels van België. In 2015 werden er nog maar drie gezien. Sinds 2017 worden er elk jaar korhoenders uit Zweden uitgezet, en in 2023 werden weer jongen geboren. De kans dat je er een ziet, is heel klein: ze leven in de rustigste, afgesloten delen van het veen. Juist daarom zijn de toegangsregels zo belangrijk.
Waar wandel je?
- Botrange: met het hoogste punt van België en een bezoekerscentrum, een logisch beginpunt met kaarten en actuele informatie.
- De knuppelpaden: houten vlonders dwars door het veen, zoals in de Fagne Wallonne en de Noir Flohay. Je loopt droog en het veen blijft heel.
- Begeleide wandelingen: delen van het reservaat zijn alleen met een erkende gids toegankelijk. Een gids neemt je mee naar plekken waar je anders niet mag komen, en vertelt over het veen.
Toegangsregels. Het natuurreservaat is verdeeld in zones: sommige zijn vrij toegankelijk op de paden, andere alleen met een gids, en de kwetsbaarste zones zijn helemaal gesloten. Hangt er een rode vlag, dan is (een deel van) het veen gesloten, bijvoorbeeld bij brandgevaar in droge perioden. Blijf altijd op de gemarkeerde paden en vlonders, en laat je hond thuis of houd hem kort aangelijnd. Check vóór je vertrek de actuele situatie bij het bezoekerscentrum.
Tips voor je bezoek
| Weer | Het is er kouder, natter en mistiger dan in de rest van België; het weer slaat snel om |
| Meenemen | Waterdichte schoenen, regenkleding, een warme laag en een verrekijker |
| Beste tijd | Vroeg in de ochtend: stil en met de meeste kans op dieren |
| Niet doen | Van de paden afgaan, planten plukken of dieren benaderen |
In de herfst kun je een wandeling in het veen mooi combineren met de bronst in de bossen eromheen. Lees daarvoor ook onze gids Bronst in de Ardennen.
Veelgestelde vragen
Vragen over de Hoge Venen
Kun je korhoenders zien in de Hoge Venen?
Heel zelden. Er leven er nog maar weinig, in de rustigste en afgesloten delen van het veen. Met een gids heb je de beste kans, maar reken er niet op.
Wanneer zie je blauwe heikikkers?
Op zonnige dagen in maart of begin april, maar maar een paar dagen per jaar. Zoek ondiepe, zonnige veenputten.
Zijn adders gevaarlijk?
Een adder bijt alleen als hij zich bedreigd voelt. Blijf op de paden, kijk waar je loopt en laat hem liggen. Word je toch gebeten, blijf dan rustig en ga meteen naar een arts.
Wat betekent de rode vlag in de Hoge Venen?
Dat (een deel van) het veen gesloten is, bijvoorbeeld door brandgevaar. Ga er dan niet in en kies een andere route.
