Zoogdier · Kust & Noordzee
Phocoena phocoena
● IUCN: Niet bedreigd · strikt beschermd
Een kleine, driehoekige rugvin die heel even boven de golven uitkomt, een zacht ‘pfff’ als hij ademhaalt, en weg is hij weer. De bruinvis is de kleinste walvisachtige van de Noordzee en ook de meest voorkomende. Wie geduld heeft, kan hem gewoon vanaf het strand of een pier zien.
| Leefgebied | Ondiepe kustzeeën, zoals de hele Noordzee |
| Lengte | 1,4–1,8 m |
| Gewicht | Ongeveer 50–70 kg |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Gedrongen, donkergrijs met een lichte buik; ronde kop zonder snuit; kleine, driehoekige rugvin midden op de rug |
| Verwar niet met | Dolfijnen, die groter zijn, een duidelijke snuit hebben en een hoge, sikkelvormige rugvin |
| Voedsel | Kleine vis zoals haring, wijting, zandspiering en grondels |
Waar vind je ze?
| België | Langs de hele kust, vooral van februari tot april, als er veel dieren dicht bij de kust komen |
| Nederland | Langs de hele Noordzeekust en in de Oosterschelde, waar ze het hele jaar voorkomen |
| Tip | Kijk op een windstille dag met vlakke zee vanaf een pier of hoog duin, liefst met een verrekijker |
Bruinvis op het strand? Raak het dier niet aan, houd honden en mensen op afstand en meld het meteen. In België bij het Instituut voor Natuurwetenschappen of de politie, in Nederland bij het landelijke meldnummer voor zeezoogdieren of de politie.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoenen
Bruinvissen leven alleen of in kleine groepjes, vaak een moeder met haar kalf. Ze springen zelden uit het water, zoals dolfijnen wel doen: je ziet meestal alleen een rugje en een vin die kort boven water rollen. Omdat ze klein zijn en snel warmte verliezen, moeten ze bijna voortdurend eten, tot wel honderden visjes per dag. Ze vinden hun prooi met echolocatie: ze sturen klikgeluiden uit en luisteren naar de echo.
| Februari – april | Veel bruinvissen dicht bij de Belgische kust |
| Mei – juli | Geboorte van de kalveren, na ±11 maanden draagtijd |
| Zomer | Paring; kalveren zogen bijna een jaar |
| Najaar – winter | Verspreid over de Noordzee, op zoek naar vis |
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
Als jager bovenaan de voedselketen laat de bruinvis zien hoe gezond de Noordzee is. In het midden van de twintigste eeuw was hij uit onze kustwateren bijna verdwenen, onder meer door vervuiling en een tekort aan vis. Sinds de jaren negentig is hij teruggekeerd. Toch blijft de bruinvis kwetsbaar: dieren verdrinken in staande visnetten, en onderwaterlawaai van heien en scheepvaart verstoort hun echolocatie.
Wat helpt? Geluidsbeperkende maatregelen bij de bouw van windmolenparken, zoals luchtbellenschermen, en vistuig dat minder bijvangst geeft. En meldingen van burgers: elke waarneming en stranding helpt onderzoekers.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
De bruinvis had vroeger veel bijnamen. Vissers noemden hem een ‘zeevarken’, en dat zie je terug in andere talen: het Franse marsouin en het Engelse porpoise komen allebei van woorden voor ‘zeezwijn’. In het Engels heet hij ook wel puffing pig, naar het snuivende geluid dat hij maakt als hij aan de oppervlakte ademhaalt. Zijn Nederlandse naam verwijst simpelweg naar zijn kleur, hoewel hij strikt genomen geen vis is maar een zoogdier.
Veelgestelde vragen
Vragen over de bruinvis
Kun je bruinvissen zien vanaf de Belgische kust?
Ja. Vooral van februari tot april komen ze vaak dicht bij de kust. Kijk op een windstille dag met vlakke zee vanaf een pier of hoog duin.
Wat is het verschil tussen een bruinvis en een dolfijn?
De bruinvis is kleiner, heeft een ronde kop zonder snuit en een kleine, driehoekige rugvin. Dolfijnen zijn groter, hebben een duidelijke snuit en een hoge, gebogen rugvin.
Wat moet ik doen als ik een bruinvis op het strand vind?
Raak het dier niet aan, houd afstand en meld het meteen bij de bevoegde instantie of de politie. Ook dode dieren zijn waardevol voor onderzoek.
Leefgebied · België
