Schelpdier · Atlantische kust
Pecten maximus
● Bestand gezond · MSC-gecertificeerd in Saint-Brieuc
De koningin van het Bretonse zand: een schelp met een waaier van ribbels en binnenin een witte, zoete spier, de ‘noix’. In de baai van Saint-Brieuc wordt hij al decennia met strenge regels opgevist, en dat werkt: het bestand is er groot en gezond.
| Leefgebied | Zand- en grindbodems in ondiepe kustzeeën |
| Formaat | Vangstmaat in Saint-Brieuc minstens 10,5 cm, volwassen tot ongeveer 15 cm |
| Seizoen op het bord | Oktober tot april |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Waaiervormige schelp met brede ribbels en twee ‘oortjes’ bij het slot; de onderste schelp is bol, de bovenste plat |
| Binnenin | Een witte sluitspier (de noix) en een oranje-witte geslachtsklier (de corail) |
| Dieet | Filtert plankton en organische deeltjes uit het water |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Lastig
In het wild zie je ze alleen als duiker. Aan de kade en op de markt zie je ze in het seizoen overal.
| Bretagne | De baai van Saint-Brieuc, met de havens Erquy, Saint-Quay-Portrieux en Paimpol |
| Normandië | De baai van de Seine, het grootste gebied van Frankrijk |
| Tip | Ga in het seizoen ’s middags naar de haven als de schepen binnenkomen |
Wist je dat een Sint-Jakobsschelp kan ‘zwemmen’? Door zijn schelpen snel open en dicht te klappen spuit hij water weg en springt hij weg van zeesterren.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
De Sint-Jakobsschelp ligt half ingegraven in het zand, met de platte kant naar boven. Langs de rand van zijn mantel zitten tientallen kleine oogjes die beweging en schaduw zien. In de zomer, als het water warmer wordt, plant hij zich voort. In die periode ligt de visserij stil, zodat de schelpdieren rust hebben en kunnen groeien.
| Begin oktober | De visserij gaat open, een feestelijk moment in de havens |
| November – december | Hoogseizoen, vlak voor de feestdagen |
| April | Einde van het seizoen, gevierd met de Fête de la Coquille |
| Zomer | Voortplanting en rust: geen visserij |
Wanneer op het bord?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| seizoen | gesloten · voortplanting | seizoen · hoogtepunt | |||||||||
■ Volop vers ■ Einde seizoen ■ Geen verse vangst
Kaart III van IV
Van zee tot bord
In de baai van Saint-Brieuc mogen vissers alleen op vaste dagen en uren vissen, met een dagelijkse vangstlimiet per schip en een minimummaat van 10,5 cm. De schelpen mogen aan boord niet worden opengemaakt; ze komen levend en heel aan land. Het was de eerste visserij op Sint-Jakobsschelpen in Frankrijk met het MSC-keurmerk voor duurzame visserij.
Koop ze bij voorkeur levend en in de schelp: de schelp moet gesloten zijn of dichtgaan als je erop tikt. Diepvries-noix uit de supermarkt komen vaak van andere soorten en uit verre zeeën.
Dit zijn algemene seizoens-/bereidingsindicaties, geen officiële visserijregels of voedselveiligheidsgarantie. Check lokale regelgeving en betrouwbare bronnen.
Kaart IV van IV
Recept & traditie
Saint-Jacques snel aangebraden in bruine boter
| Schelpdier | Verse noix, droog gedept, op kamertemperatuur |
| Bereiding | In een gloeiend hete pan met een beetje boter, per kant 1 tot 1,5 minuut; van binnen glazig laten |
| Afwerking | Bruine boter met een kneepje citroen en fleur de sel |
| Erbij | Een puree van pastinaak of bloemkool |
De schelp dankt zijn naam aan de pelgrims naar Santiago de Compostela, die hem als teken van hun tocht meenamen. Nog altijd wijzen schelpen de route. In de baai van Saint-Brieuc vieren de havens Paimpol, Erquy en Saint-Quay-Portrieux om beurten elk jaar in april de Fête de la Coquille Saint-Jacques, met proeverijen en muziek op de kade.
Dit zijn algemene seizoens-/bereidingsindicaties, geen officiële visserijregels of voedselveiligheidsgarantie. Check lokale regelgeving en betrouwbare bronnen.
Veelgestelde vragen
Vragen over de Sint-Jakobsschelp
Wanneer is het seizoen voor Sint-Jakobsschelpen?
In Frankrijk van begin oktober tot april. In de zomer ligt de visserij stil voor de voortplanting.
Wat is het verschil tussen noix en corail?
De noix is de witte sluitspier, het deel dat de meeste mensen eten. De corail is de oranje-witte geslachtsklier; in Frankrijk wordt die vaak meegegeten.
Zijn Sint-Jakobsschelpen uit Saint-Brieuc duurzaam?
Ja, de visserij is streng geregeld en heeft het MSC-keurmerk. Het bestand is groot, al verwachten onderzoekers voor seizoen 2027/28 minder ruime vangsten.
Waarom heet hij Sint-Jakobsschelp?
Naar de apostel Jakobus: pelgrims naar Santiago de Compostela droegen de schelp als teken van hun tocht.
