Roofvogel · Dehesa & sierra
Aquila adalberti
● IUCN: kwetsbaar · EU-Vogelrichtlijn bijlage I
Nergens anders ter wereld broedt deze arend dan op het Iberisch schiereiland. In 1974 telde men er nog maar 39 paren. Een halve eeuw bescherming later zijn het er meer dan 800, en wie in de dehesa een grote donkere arend met witte schouders ziet zitten, kijkt naar een van de mooiste natuurherstelverhalen van Spanje.
| Leefgebied | Open dehesa en vlakten met verspreide grote bomen en veel konijnen |
| Grootte | Lengte 75–85 cm, spanwijdte 1,8–2,2 m |
| Actief | Overdag; zit vaak lang op een uitkijkpost |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Volwassen vogel donkerbruin met een opvallende witte voorrand aan de vleugel, witte schoudervlekken en een bleek goudkleurige nek; jonge vogels zijn lichtbruin |
| Verwar niet met | De steenarend, die geen witte schouders heeft en vaker in rotsige bergen jaagt |
| Dieet | Vooral konijnen; daarnaast patrijzen, duiven, eenden en kraaien |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Gemiddeld
Met een telescoop en wat geduld zie je hem op zijn vaste uitkijkpost, meestal een dode tak of een hoogspanningsmast.
| Extremadura | Nationaal Park Monfragüe en de dehesas rond Trujillo |
| Ook goed | Doñana, de Sierra de Andújar, Cabañeros en de Monte de El Pardo bij Madrid |
| Tip | Blijf ver van nesten, zeker tussen februari en juni; verstoring kan een broedsel kosten |
Wist je dat een jonge keizerarend er pas na vijf jaar uitziet als een volwassen vogel? Elk jaar wordt zijn verenkleed een stukje donkerder.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Keizerarenden leven het hele jaar in hetzelfde territorium en vormen paren voor het leven. Ze bouwen hun grote nest boven in een boom, vaak een kurkeik of den, en niet op rotsen zoals de steenarend. In de winter laten de paren zich zien met indrukwekkende baltsvluchten, waarbij ze duiken en elkaar de klauwen toesteken. Meestal groeien er twee of drie jongen op.
| December – februari | Baltsvluchten en nestbouw |
| Maart – april | Broeden van twee à drie eieren |
| Mei – juli | Jongen in het nest; ze vliegen uit in de zomer |
| Herfst | Jonge arenden zwerven rond, soms tot in Marokko |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| balts · beste tijd | broedtijd · afstand houden | hitte | najaar | balts | |||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
Net als de Iberische lynx leeft de keizerarend vooral van konijnen, en net als de lynx leed hij zwaar onder de konijnenziektes. Als roofvogel aan de top van de voedselketen is hij een graadmeter voor een gezonde dehesa: waar keizerarenden broeden, zijn er genoeg prooien, oude bomen en rust.
Gevaar van de stroomkabel: elektrocutie op hoogspanningsmasten is de belangrijkste niet-natuurlijke doodsoorzaak. Sinds 2008 moeten masten in Spanje vogelveilig worden gemaakt, en dat helpt om de sterfte onder roofvogels terug te dringen. Ook gifaas blijft een probleem.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
Een arend vernoemd naar een prins
De wetenschappelijke naam adalberti eert prins Adalbert van Beieren, die in de negentiende eeuw door Spanje reisde. Lang werd de vogel gezien als een ondersoort van de oostelijke keizerarend; pas later werd hij als eigen soort erkend. De bekende Spaanse natuurfilmer Félix Rodríguez de la Fuente waarschuwde in de jaren zeventig op televisie dat de arend op uitsterven stond. Dat hielp de bescherming op gang: in 1974 waren er 39 paren, in 2022 minstens 841, bijna allemaal in Spanje.
Veelgestelde vragen
Vragen over de Spaanse keizerarend
Hoeveel Spaanse keizerarenden zijn er?
Bij de telling van 2021–2022 waren er minstens 841 broedparen, waarvan 821 in Spanje en ongeveer 20 in Portugal.
Waar zie je de Spaanse keizerarend?
In Monfragüe, Doñana, de Sierra de Andújar en de Monte de El Pardo bij Madrid. Hij zit vaak op een dode tak of mast met uitzicht over open terrein.
Hoe herken je een Spaanse keizerarend?
Aan het donkerbruine verenkleed met een witte voorrand aan de vleugels en witte schoudervlekken. De nek is bleek goudkleurig.
Leefgebied · Spanje
