Roofvogel · Dehesa & sierra
Aegypius monachus
● IUCN: gevoelig · EU-Vogelrichtlijn bijlage I
Met een spanwijdte tot bijna drie meter is de monniksgier de grootste roofvogel van Europa. Van ver lijkt hij een zwevende deur. Spanje is zijn bolwerk: het overgrote deel van alle Europese monniksgieren broedt hier, en Monfragüe in Extremadura is een van de beste plekken om ze te zien.
| Leefgebied | Dehesa, bosrijke heuvels en berghellingen met grote, oude bomen |
| Grootte | Spanwijdte 2,5–2,9 m; gewicht 7–12 kg |
| Actief | Overdag, vooral zodra de zon de lucht opwarmt |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Zeer groot en donker chocoladebruin, met een kale blauwgrijze kop en een kraag van veren in de nek; brede, rechthoekige vleugels met gespreide ‘vingers’ |
| Verwar niet met | De vale gier, die lichter zandbruin is, een witte donskraag heeft en in kolonies op rotswanden broedt |
| Dieet | Aas: dode schapen, herten, konijnen en zwijnen; hij eet vooral de taaie delen zoals huid en pezen |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Goed te doen
In Monfragüe zie je op een zonnige dag vrijwel zeker monniksgieren, vaak samen met vale gieren.
| Extremadura | Nationaal Park Monfragüe: de uitkijkpunten Portilla del Tiétar en het kasteel van Monfragüe |
| Ook goed | Sierra de Andújar, de Sierra de San Pedro en de Sierra de Guadarrama bij Madrid |
| Tip | Kom halverwege de ochtend, als de warme lucht opstijgt en de gieren gaan zweven |
Wist je dat het nest van een monniksgier wel twee meter breed kan worden? Een paar gebruikt hetzelfde nest jaren achter elkaar en bouwt het steeds verder uit.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Anders dan de vale gier broedt de monniksgier niet op rotsen, maar boven in een boom: een kurkeik, steeneik of den op een rustige helling. Paren blijven hun hele leven bij elkaar. Ze leggen één ei per jaar en zorgen bijna een half jaar samen voor het jong. Overdag zweven ze urenlang op warme luchtstromen en speuren ze het landschap af naar aas.
| Januari – februari | Baltsvluchten en nestbouw |
| Februari – april | Het ene ei wordt bijna twee maanden bebroed |
| April – september | Het jong groeit op in het nest |
| Herfst – winter | Jonge gieren zwerven rond, soms honderden kilometers |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| winter | broedtijd · beste tijd | hitte · ga ’s ochtends | najaar & winter | ||||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
Gieren zijn de opruimdienst van het landschap. Ze ruimen dode dieren op voordat die gaan rotten en ziektes verspreiden. Bij een kadaver werken de soorten samen: de krachtige snavel van de monniksgier scheurt de taaie huid open, waarna de vale gieren bij het zachte vlees kunnen. Waar gieren verdwijnen, nemen verwilderde honden en ratten hun plaats in.
Van bijna verdwenen naar bolwerk: in de jaren zeventig waren er in Spanje nog maar enkele honderden paren. Dankzij bescherming van nestbomen en een verbod op gifaas is het aantal sindsdien vele malen groter geworden. Gif, stroomdraden en windturbines blijven wel een gevaar.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
Een monnik in de lucht
De naam monniksgier komt van de verenkraag rond de kale kop, die doet denken aan de kap van een monnik. In het Spaans heet hij buitre negro, zwarte gier. Monfragüe werd in 2007 een nationaal park, mede vanwege zijn gieren, en de rotswand Salto del Gitano tegenover het kasteel is een van de bekendste vogelkijkplekken van Spanje. Spaanse monniksgieren zijn ook gebruikt om de soort terug te brengen op Mallorca en in Frankrijk.
Veelgestelde vragen
Vragen over de monniksgier
Wat is het verschil tussen een monniksgier en een vale gier?
De monniksgier is groter en donkerbruin, met een kale blauwgrijze kop, en broedt in bomen. De vale gier is zandbruin, heeft een witte kraag en broedt op rotsen.
Waar zie je monniksgieren in Spanje?
Het makkelijkst in Nationaal Park Monfragüe in Extremadura. Ook in de Sierra de Andújar en de Sierra de Guadarrama zie je ze regelmatig.
Is de monniksgier de grootste vogel van Europa?
Hij is de grootste roofvogel van Europa, met een spanwijdte tot bijna drie meter. Alleen de lammergier komt qua spanwijdte in de buurt.
Op pad? Lees onze gids gieren en vogels kijken in Monfragüe, met de beste uitkijkpunten en tijden.
Leefgebied · Spanje
