Zoogdier · Dehesa & sierra
Lynx pardinus
● IUCN: kwetsbaar · strikt beschermd
In 2002 leefden er nog geen honderd. Daarmee was de Iberische lynx de zeldzaamste kat ter wereld. Twintig jaar beschermingswerk later telden Spanje en Portugal er in 2025 minstens 2.663. Het is een van de grootste natuurherstelverhalen van Europa, en Spanje is de plek om dat met eigen ogen te zien.
| Leefgebied | Dehesa, mediterraan struikgewas en rotsige heuvels met veel konijnen |
| Grootte | 85–110 cm lang plus een korte staart; mannetjes rond 13 kg, vrouwtjes rond 9 kg |
| Actief | Vooral in de schemering; in de winter ook overdag |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Geelbruine vacht met opvallende zwarte vlekken, lange zwarte oorpluimen, een brede bakkebaard rond de kop en een korte staart met een zwart puntje |
| Verwar niet met | De Euraziatische lynx uit Midden- en Noord-Europa, die bijna twee keer zo zwaar is en minder scherp gevlekt; die komt in Spanje niet voor |
| Dieet | Voor 80 tot 90 procent wilde konijnen; verder soms een patrijs, eend of jonge ree |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Lastig
Met geduld, een verrekijker en de juiste maand heb je in Andújar een reële kans. Reken op lange uren kijken langs de weg.
| Andalusië | Sierra de Andújar (Jaén), vooral rond de rivier de Jándula en het stuwmeer van El Encinarejo |
| Ook goed | De Montes de Toledo in Castilla-La Mancha, Doñana en het Matachel-dal in Extremadura |
| Tip | Blijf op de openbare weg, houd afstand en ga nooit achter een lynx aan; lokale gidsen kennen de territoria |
Wist je dat een Iberische lynx ongeveer één konijn per dag nodig heeft? Een moeder met jongen heeft er zelfs drie per dag nodig.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
De Iberische lynx is een eenling met een vast territorium, dat hij markeert met geursporen en uitwerpselen op opvallende plekken langs paden. Hij jaagt door te besluipen en af te wachten, vaak vanaf een rots of vanuit dekking. In de winter is het paartijd. Dan zijn de lynxen onrustiger, roepen ze en laten ze zich vaker overdag zien. In het voorjaar krijgt het vrouwtje meestal twee à drie jongen in een holle boom of tussen rotsblokken.
| December – februari | Paartijd; lynxen zijn actiever en vaker overdag te zien |
| Maart – april | Geboorte van de jongen in een verborgen hol |
| Zomer | Grote hitte; lynxen rusten overdag en jagen ’s nachts |
| Herfst | Jonge lynxen gaan op zoek naar een eigen territorium |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| paartijd · beste tijd | jongen | hitte · vooral ’s nachts actief | herfst | winter | |||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
Het lot van de lynx hangt aan dat van het konijn. Toen twee virusziektes, myxomatose in de jaren vijftig en later de konijnenziekte RHD, de konijnenstand op het Iberisch schiereiland lieten instorten, stortte ook de lynx in. Bescherming van de lynx begint daarom met konijnen: natuurbeschermers leggen burchten aan, zaaien graanveldjes en zetten konijnen uit.
Als toproofdier houdt de lynx ook kleinere rovers in toom. Waar lynxen leven, zijn er minder vossen en mangoesten. Die eten op hun beurt minder konijnen en vogelnesten, zodat het hele landschap ervan profiteert.
Grootste gevaar: het verkeer. In 2025 werden 273 dode lynxen gevonden; 212 daarvan waren aangereden. Rijd in lynxgebied daarom rustig, zeker in de schemering, en let op de verkeersborden met een lynx erop.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
Van twee stipjes op de kaart naar een comeback
Rond 2002 waren er nog maar twee kleine groepen lynxen over: in de Sierra Morena rond Andújar en in Doñana. Spanje en Portugal begonnen toen een groot reddingsplan met Europees LIFE-geld. Er kwamen fokcentra, zoals El Acebuche in Doñana, en vanaf 2010 werden in het wild geboren en gefokte lynxen uitgezet in nieuwe gebieden. In 2025 leefden lynxen in 26 gebieden verspreid over beide landen. In 2024 zette de IUCN de soort een stap terug op de Rode Lijst, van bedreigd naar kwetsbaar.
Voor Spanje is de lynx een nationaal symbool geworden. Hij staat op verkeersborden, op postzegels en in schoolboeken, en dorpen in de Sierra de Andújar leven inmiddels voor een deel van de natuurtoeristen die voor hem komen.
Veelgestelde vragen
Vragen over de Iberische lynx
Hoeveel Iberische lynxen zijn er nog?
Bij de telling van 2025 waren het er minstens 2.663 in Spanje en Portugal, tegen minder dan honderd in 2002.
Waar zie je de Iberische lynx het makkelijkst?
In de Sierra de Andújar in Andalusië, langs de wegen bij de Jándula en het stuwmeer van El Encinarejo. December tot februari geeft de beste kans.
Is de Iberische lynx gevaarlijk voor mensen?
Nee. Hij is zo groot als een flinke hond, schuw en jaagt op konijnen. Aanvallen op mensen zijn niet bekend.
Wat is het verschil met de gewone lynx?
De Iberische lynx is kleiner, heeft scherpere zwarte vlekken en een grotere bakkebaard, en eet bijna alleen konijnen. De Euraziatische lynx jaagt vooral op reeën.
Zelf een lynx zien? Lees onze gids de Iberische lynx zien: waar en wanneer in Spanje, met de beste plekken in Andújar en hoe je kijkt zonder te storen.
Ook in Doñana leeft de lynx: lees dieren spotten in Doñana.
Leefgebied · Spanje
