Weekdier · Atlantische kust
Octopus vulgaris
● IUCN: niet bedreigd · kies lokaal gevangen
Nergens in Europa wordt zoveel octopus gegeten als in Galicië. Op elke dorpsfeest staat een pulpeira met een dampende koperen ketel. Maar de octopus is ook een van de slimste dieren van de zee, en wie in de heldere fjordachtige baaien van Galicië snorkelt, kan hem zien wegglippen tussen de rotsen.
| Leefgebied | Rotsige bodems en kelpbossen in ondiep tot middeldiep kustwater |
| Grootte | Tot ongeveer 1 meter met armen; meestal 1–3 kg |
| Actief | Vooral in de schemering en ’s nachts |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Zacht, rond lijf en acht armen met elk twee rijen zuignappen; roodbruine tot grijze huid die van kleur en structuur kan veranderen |
| Verwar niet met | De zeekat (sepia), die tien armen heeft, waarvan twee lange vangarmen, en een schelp in zijn lijf |
| Dieet | Krabben, mosselen, kokkels en kleine vissen |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Gemiddeld
Snorkelend of duikend tussen de rotsen; let op een hoopje lege schelpen voor een hol.
| Galicië | Nationaal Park Islas Atlánticas, vooral de Islas Cíes bij Vigo |
| Ook goed | De rotskusten van de Rías Baixas, zoals bij Cangas en de Ría de Arousa |
| Tip | Het water is ook in de zomer fris; een wetsuit maakt snorkelen een stuk prettiger |
Wist je dat twee derde van de zenuwcellen van een octopus in zijn armen zit? Elke arm kan daardoor voor een deel zelf ‘denken’ en voelen wat hij aanraakt.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
De octopus is een eenling die overdag in een hol tussen de rotsen schuilt. In de schemering gaat hij op pad en tast hij met zijn armen in spleten naar krabben en schelpdieren. Hij leeft maar een à twee jaar. Na het paren legt het vrouwtje tienduizenden eitjes in slingers aan het plafond van haar hol, bewaakt ze wekenlang zonder te eten en sterft kort nadat de jongen uitkomen.
| Voorjaar | Paartijd; vrouwtjes zoeken een hol om te broeden |
| Zomer | Vrouwtjes bewaken hun eitjes |
| Nazomer | Jonge octopussen zakken naar de bodem |
| Winter | Veel dieren trekken naar dieper water |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| koud water · woelige zee | voorjaar | snorkelseizoen · beste tijd | herfst | winter | |||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Van zee tot bord
In Galicië vangen kleine vissersbootjes octopus vlak voor de kust. Om de stand gezond te houden geldt er elk jaar een periode van enkele maanden waarin niet op octopus gevist mag worden, in het voortplantingsseizoen. Toch komt een groot deel van de octopus op Spaanse borden diepgevroren uit Noord-Afrika en verder weg. Plannen voor de eerste octopuskwekerij ter wereld, op de Canarische Eilanden, stuiten op veel verzet, omdat octopussen zo intelligent zijn.
Wil je octopus eten, kies dan bij voorkeur lokaal en kleinschalig gevangen, en laat kleine octopussen liggen.
Seizoenen en bereiding verschillen per regio en per jaar. Vraag je visboer wat er nu vers is.
Kaart IV van IV
Recept & traditie
Pulpo á feira
| Octopus | Een hele octopus, eerst ingevroren en ontdooid, zodat hij mals wordt |
| Koken | Drie keer kort in kokend water dompelen, zodat de armen krullen, en dan 30 à 40 minuten zacht garen |
| Opdienen | Met een schaar in plakjes op een houten bord, met grof zeezout, goede olijfolie en Spaans paprikapoeder |
| Erbij | Gekookte aardappeltjes (cachelos), brood en een glas jonge rode wijn |
De naam betekent ‘octopus van de markt’: de pulpeiras kookten hem op markten en feesten in grote koperen ketels. Opvallend genoeg komt het beroemdste octopusfeest uit een plaats ver van zee: O Carballiño in Ourense. Daar wordt elk jaar in augustus de Festa do Pulpo gevierd, met tienduizenden bezoekers. Volgens de overlevering leerden de monniken van het klooster van Oseira de streek octopus eten.
Veelgestelde vragen
Vragen over de octopus in Spanje
Wat is pulpo á feira?
Een Galicisch gerecht van gekookte octopus in plakjes, met grof zout, olijfolie en paprikapoeder, op een houten bord.
Waar zie je octopussen in Spanje?
Snorkelend of duikend aan rotskusten, bijvoorbeeld bij de Islas Cíes in Galicië of langs de Middellandse Zeekust.
Waarom wordt octopus eerst ingevroren?
Invriezen breekt het taaie bindweefsel af, zodat het vlees na het koken mals is. Vroeger werd de octopus daarvoor tegen de rotsen geslagen.
