Vogel · Ardennen
Tetrastes bonasia
● IUCN: niet bedreigd · in België zeer zeldzaam
Een klein, grijsbruin boshoen dat je eerder hoort dan ziet: een dun, hoog gefluit tussen de struiken. Het hazelhoen is het kleinste boshoen van Europa en een van de geheimzinnigste vogels van de Ardennen.
| Leefgebied | Dichte gemengde bossen met hazelaar, berk en els |
| Lengte | Ongeveer 35 cm |
| Gewicht | Ongeveer 350–450 gram |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Grijsbruin met fijne strepen en vlekjes, een klein kuifje en een grijze staart met zwarte eindband |
| Man of vrouw | Het mannetje heeft een zwarte keel met een witte rand; bij het vrouwtje is de keel lichter |
| Dieet | Knoppen en katjes van hazelaar, berk en els, bladeren en bessen; kuikens eten insecten |
Waar kom je ze tegen?
| België | Een kleine restpopulatie in de Ardennen |
| Elders | Algemener in de bossen van Midden- en Noord-Europa en Scandinavië |
| Tip | De kans om er een te zien is klein; blijf op de paden, want de vogels zijn erg gevoelig voor verstoring |
Wist je dat het hazelhoen ’s winters soms in de sneeuw duikt om te slapen? Onder een laagje sneeuw blijft het veel warmer dan in de open lucht.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Hazelhoenders leven het hele jaar in hetzelfde stukje bos en trekken niet weg. Anders dan veel andere hoenders vormen ze vaste paartjes. Bij gevaar blijven ze doodstil zitten of vliegen ze met een snorrend geluid op en verdwijnen tussen de bomen.
| Maart – april | Het mannetje fluit en verdedigt zijn gebied |
| Mei – juni | Een nest op de grond, goed verstopt, met zo’n 7 tot 11 eieren |
| Zomer | Kuikens zoeken insecten en kunnen al snel een stukje vliegen |
| Winter | Leeft van knoppen en katjes in de boomtoppen |
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
Het hazelhoen is een graadmeter voor gevarieerd bos. Het heeft een mozaïek nodig van jonge struiken, oude bomen en open plekken, met veel hazelaar, berk en els. In eentonige naaldbossen of te keurig opgeruimde bossen verdwijnt het. Daardoor is het in België sterk achteruitgegaan; ook verstoring en predatie spelen een rol.
Wat helpt? Bosbeheer met ruimte voor struiken, loofbomen en jonge opslag. Daar profiteren niet alleen hazelhoenders van, maar ook vlinders, zangvogels en kleine zoogdieren.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
De naam zegt het al: in het Nederlands en het Duits (Haselhuhn) is dit het hoen van de hazelaar, de struik waar het van leeft. In het Frans heet het gélinotte des bois. Natuurfotografen en vogelaars zien een ontmoeting met een hazelhoen als een zeldzaam geschenk: een vogel zo goed gecamoufleerd dat je pas merkt dat hij er zat als hij al weg is.
Veelgestelde vragen
Vragen over het hazelhoen
Waar leeft het hazelhoen in België?
Alleen nog in de Ardennen, in een kleine restpopulatie in gevarieerde bossen met veel hazelaar, berk en els.
Hoe herken je een hazelhoen?
Aan het kleine formaat, het fijn gestreepte grijsbruine verenkleed en het kuifje. Het mannetje heeft een zwarte keel met een witte rand.
Waarom is het hazelhoen zo zeldzaam geworden?
Vooral omdat gevarieerd bos met struiken en jonge loofbomen is verdwenen. Ook verstoring en predatie spelen mee.
Leefgebied · België
