Amfibie · Ardennen
Salamandra salamandra
● In NL en BE ernstig bedreigd
Glanzend zwart met felgele vlekken: de vuursalamander is een van de mooiste amfibieën van Europa. Zijn kleuren zijn een waarschuwing, want zijn huid scheidt een giftig slijm af.
| Leefgebied | Vochtige loofbossen met heldere bronbeekjes |
| Lengte | 15–20 cm |
| Actief | Nachten na regen |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Gedrongen, glanzend zwart lijf met gele (soms oranje) vlekken of strepen |
| Dieet | Slakken, regenwormen, spinnen en insecten |
| Levensduur | Vaak meer dan twintig jaar |
Waar kom je ze tegen?
| België | Vochtige beekdalen in de Ardennen en Wallonië |
| Nederland | Vroeger in Zuid-Limburg; daar nu bijna verdwenen |
| Tip | Blijf op de paden en raak salamanders nooit aan; zo verspreid je geen ziekte |
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Anders dan kikkers legt de vuursalamander geen eitjes. Het vrouwtje zet in het voorjaar kant-en-klare larven af in een koel, helder bronbeekje. Daar groeien ze op tot kleine salamanders, die daarna het bos in trekken. Overdag schuilen ze onder boomstronken, stenen en mos.
| Maart – mei | Larven worden in bronbeekjes afgezet |
| Zomer | Larven verlaten het water als kleine salamanders |
| Winter | Winterrust in holen en spleten in de grond |
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
De vuursalamander ruimt slakken en insecten op in de strooisellaag van het bos. Zijn grootste bedreiging is een schimmel uit Azië, Batrachochytrium salamandrivorans, die sinds ongeveer 2010 in Zuid-Limburg en daarna in België en Duitsland huishoudt. In Nederland verdween daardoor het grootste deel van de vuursalamanders.
Zelf helpen? Maak na een wandeling in salamandergebied je schoenen goed schoon voordat je naar een ander natuurgebied gaat. Zo voorkom je dat de schimmel zich verder verspreidt.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
Al in de oudheid geloofde men dat de salamander in vuur kon leven en het zelfs kon doven. Waarschijnlijk zagen mensen salamanders uit brandend hout kruipen, waarin ze zich hadden verstopt. Zo ontstond de mythe die hem zijn naam gaf. In de middeleeuwen werd de salamander een symbool van standvastigheid; de Franse koning Frans I koos hem als embleem.
Veelgestelde vragen
Vragen over de vuursalamander
Is een vuursalamander giftig?
Zijn huid scheidt een giftig slijm af dat roofdieren afschrikt. Voor mensen is het niet gevaarlijk, maar raak salamanders niet aan, ook voor hun eigen bescherming.
Waarom is de vuursalamander zo zeldzaam geworden?
Door een schimmelziekte uit Azië die sinds ongeveer 2010 in Zuid-Limburg, België en Duitsland grote aantallen salamanders doodt.
Waar heeft de vuursalamander zijn naam aan te danken?
Aan een oude legende dat hij in vuur kon leven, waarschijnlijk omdat salamanders uit brandend hout kropen waarin ze schuilden.
Leefgebied · België
