Vis · Middellandse Zee & Straat van Gibraltar
Thunnus thynnus
● IUCN: niet bedreigd sinds 2021 · hersteld dankzij strenge quota
Een vis zo groot als een paard, die sneller zwemt dan bijna elke andere vis. Elk voorjaar trekken blauwvintonijnen vanuit de Atlantische Oceaan door de Straat van Gibraltar naar de warme Middellandse Zee om te paaien. Al sinds de oudheid draait het leven in kustplaatsen als Barbate en Zahara de los Atunes om die trek.
| Leefgebied | Open oceaan; in het voorjaar door de Straat van Gibraltar naar de Middellandse Zee |
| Grootte | Volwassen meestal 2–2,5 meter en 200–400 kilo, soms groter |
| Actief | Dag en nacht; zwemt altijd door |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Torpedovormig, donkerblauwe rug, zilveren buik, korte borstvinnen en een rij kleine gele vinnetjes vlak voor de halvemaanvormige staart |
| Verwar niet met | De witte tonijn, die veel kleiner blijft en heel lange borstvinnen heeft |
| Dieet | Scholen vis zoals makreel, sardine en ansjovis, en inktvis |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Lastig
Met wat geluk zie je vanaf een walvisspottersboot tonijnen uit het water springen als ze op scholen vis jagen.
| Straat van Gibraltar | Boottochten vanuit Tarifa, waar je soms ook orka’s ziet die op tonijn jagen |
| Cádiz | Barbate, Zahara de los Atunes en Conil, de tonijndorpen van de Cádiz-kust |
| Tip | Kom in mei naar Barbate, als de tonijnweken met proeverijen in de restaurants plaatsvinden |
Wist je dat de blauwvintonijn warmer is dan het water om hem heen? Hij houdt zijn spieren warm, en daardoor kan hij zowel in koude als in warme zeeën snel jagen.
Kaart II van IV
Gedrag
Blauwvintonijnen zijn echte langeafstandszwemmers: ze steken soms de hele Atlantische Oceaan over. De oostelijke populatie paait in de warme Middellandse Zee, onder meer rond de Balearen. Daarvoor zwemmen ze in april tot juni in groepen door de Straat van Gibraltar naar binnen, vet en sterk. Na het paaien, in de zomer, trekken ze weer terug naar de oceaan, magerder dan op de heenweg.
| April – juni | Heentrek door de Straat van Gibraltar |
| Juni – juli | Paaien in de Middellandse Zee, onder meer bij de Balearen |
| Juli – augustus | Terugtrek naar de Atlantische Oceaan |
| Herfst – winter | Op de oceaan, op jacht naar voedsel |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| op de oceaan | heentrek | terugtrek | op de oceaan | ||||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Van zee tot bord
Rond het jaar 2000 werd de blauwvintonijn zo zwaar overbevist dat wetenschappers vreesden voor de toekomst van de soort. Vanaf 2007 kwamen er strenge quota, een minimummaat en betere controle. Dat werkte: de stand herstelde zo goed dat de IUCN de soort in 2021 van bedreigd naar niet bedreigd zette. Het beheer blijft wel streng.
Aan de kust van Cádiz wordt de tonijn van oudsher gevangen met de almadraba, een traditie die al sinds de Feniciërs bestaat. Elk deel van de vis heeft er zijn eigen naam en zijn eigen gerecht, van de vette buik (ventresca) tot het donkere vlees.
Seizoenen en bereiding verschillen per regio en per jaar. Vraag je visboer wat er nu vers is.
Kaart IV van IV
Recept & traditie
Atún encebollado
| Vis | 600 gram tonijn in dikke blokjes |
| Ui | 4 grote uien in reepjes, heel langzaam gestoofd in olijfolie met knoflook en een laurierblad, tot ze zacht en zoet zijn |
| Smaak | Een scheut fino of witte wijn en een snufje paprikapoeder |
| Afmaken | De tonijn kort meestoven, net tot hij gaar is; niet langer, anders wordt hij droog |
In Barbate en Zahara de los Atunes is de tonijn meer dan een vis: hij is de geschiedenis van het dorp. In het voorjaar trekken de tonijnroutes met proeverijen er duizenden bezoekers. Barbate is ook beroemd om zijn mojama, gezouten en in de wind gedroogde tonijnrug, die je in dunne plakjes eet met een beetje olijfolie en amandelen. Het bewaren van vis met zout aan deze kust gaat terug tot de Romeinse tijd, toen hier al visfabrieken stonden, zoals in het nabije Baelo Claudia.
Veelgestelde vragen
Vragen over de blauwvintonijn
Is blauwvintonijn nog bedreigd?
Niet meer volgens de IUCN: sinds 2021 staat hij als niet bedreigd te boek, dankzij strenge quota. Het beheer blijft wel streng.
Wat is mojama?
Gezouten en gedroogde tonijnrug, een specialiteit van Barbate en de kust van Cádiz. Je eet hem in dunne plakjes.
Wanneer zwemt de tonijn langs Cádiz?
Op weg naar de Middellandse Zee in april tot juni, en terug naar de oceaan in juli en augustus.
Leefgebied · Spanje
