Vogel · Alpen
Gypaetus barbatus
● IUCN: gevoelig · streng beschermd
De grootste vogel van de Alpen, met een spanwijdte tot 2,90 meter, en een van de vreemdste eters ter wereld: hij leeft bijna alleen van botten. Na meer dan een eeuw afwezigheid zweeft de lammergier sinds 2021 weer boven de Duitse Alpen.
| Leefgebied | Hooggebergte met rotswanden en alpenweiden |
| Gewicht | Rond 6 kg |
| Actief | Overdag, zwevend op thermiek |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Lange, smalle vleugels en een wigvormige staart; volwassen dieren met een roestoranje borst, een zwart masker en een ‘baardje’ onder de snavel. Jonge dieren zijn donkerbruin |
| Spanwijdte | Tot 2,90 meter |
| Dieet | Volwassen dieren eten bijna uitsluitend botten en beenmerg |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Lastig
Er vliegen er nog maar weinig in de Duitse Alpen, maar rond het Nationalpark Berchtesgaden worden ze steeds vaker gezien.
| Berchtesgaden | Het Klausbachtal en de omgeving van de Königssee |
| Elders | Ook gezien in het Karwendel en de Lechtaler Alpen |
| Tip | In de zomer is er een infostand aan het wandelpad naar de Halsalm, en zijn er gratis rondleidingen |
Wist je dat de lammergier zo ongeveer het enige gewervelde dier is dat bijna alleen van botten leeft? Botten die te groot zijn om door te slikken, laat hij van grote hoogte op rotsen vallen tot ze breken.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Jonge lammergiers zwerven jarenlang door de hele Alpen. Pas na ongeveer acht jaar zijn ze geslachtsrijp en kiezen ze een vast gebied. De in Berchtesgaden uitgezette vogels krijgen een GPS-zender, zodat onderzoekers hun reizen kunnen volgen. De meeste keren steeds weer terug naar het Nationalpark.
| Winter | Volwassen paren broeden midden in de winter |
| Juni | Jonge, nog niet vliegvlugge vogels worden in een rotsnis in het Klausbachtal uitgezet |
| Juli | Na ongeveer 120 dagen maken ze hun eerste vlucht |
| Najaar | De jonge vogels beginnen aan hun zwerftochten door de Alpen |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| winter | lente | zomer · uitzetten & uitvliegen | herfst | winter | |||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
De lammergier is de laatste schakel van de opruimploeg in de bergen. Als andere aaseters klaar zijn met een kadaver, blijven alleen de botten over: precies zijn voedsel. Zo ruimt hij resten op die verder niemand eet. Hij jaagt niet op levende dieren.
De terugkeer: sinds 2021 worden er elk jaar twee jonge lammergiers in het Klausbachtal uitgezet, als onderdeel van de herintroductie in de hele Alpen. In juni 2026 kwamen Alosa en Zierli erbij, waarmee er sinds de start twaalf zijn vrijgelaten. Inmiddels worden er ook in het wild geboren lammergiers in de Berchtesgadener Alpen gezien.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
Een onterechte slechte naam
De naam zegt het al: men dacht vroeger dat deze vogel lammeren roofde. Volgens oude verhalen droeg de ‘Lämmergeier’ vee, wild en zelfs kleine kinderen weg. Dat was onzin, want hij eet vooral botten en aas. Toch werd hij om die reden verjaagd en geschoten. Begin twintigste eeuw was hij in de hele Alpen uitgeroeid. Nu, meer dan honderd jaar later, vliegt hij weer, en gebruiken natuurbeschermers liever de naam Bartgeier: baardgier.
Veelgestelde vragen
Vragen over de lammergier
Is de lammergier gevaarlijk voor lammeren of mensen?
Nee. Hij jaagt niet op levende dieren en leeft vooral van botten en aas. De naam komt van een oud bijgeloof.
Waar zie je de lammergier in Duitsland?
Vooral rond het Nationalpark Berchtesgaden, in het Klausbachtal en bij de Königssee. Uitgezette vogels zijn ook in het Karwendel en de Lechtaler Alpen gezien.
Hoe groot is een lammergier?
Met een spanwijdte tot 2,90 meter is hij de grootste vogel van de Alpen. Hij weegt ongeveer 6 kilo.
Kun je de lammergiers live volgen?
Ja. De Landesbund für Vogel- und Naturschutz (LBV) heeft een webcam bij de uitzetplek en publiceert de GPS-routes van de vogels.
Leefgebied · Duitsland
