Zoogdier · Alpen
Lepus timidus varronis
● IUCN: niet bedreigd · in Duitsland extreem zeldzaam
Een haas die zich twee keer per jaar verkleedt: bruin in de zomer, sneeuwwit in de winter. De berghaas is een overblijfsel uit de ijstijd en leeft in Duitsland alleen hoog in de Beierse Alpen. Juist zijn vermomming wordt hem door het veranderende klimaat soms fataal.
| Leefgebied | Bergbossen, dwergstruiken en alpenweiden vanaf ongeveer 1.300 meter |
| Formaat | Ongeveer 60 cm lang en 3 kg zwaar |
| Actief | Vooral in de schemering en ’s nachts |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | In de winter wit met donkere oorpuntjes, in de zomer grijsbruin. Kortere oren en een dichtere vacht dan de gewone haas |
| Dieet | Grassen, kruiden, twijgjes, knoppen en schors |
| Aanpassing | Grote, sterk behaarde poten met spreidbare tenen: natuurlijke sneeuwschoenen |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Zeldzame kans
Hij is schuw, vooral ’s nachts actief en zeldzaam. Je ziet vaker zijn sporen in de sneeuw dan het dier zelf.
| Duitsland | Alleen de Beierse Alpen, vanaf ongeveer 1.300 meter |
| Sporen | Brede pootafdrukken in de sneeuw, groter dan die van de gewone haas |
| Tip | Zie je er een? Meld je waarneming; over het aantal berghazen in Duitsland is nog weinig bekend |
Wist je dat de vachtwissel wordt gestuurd door de daglengte, niet door de sneeuw? Daarom wordt de haas in de herfst wit, ook als er nog geen sneeuw ligt.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Overdag ligt de berghaas verscholen in een kuiltje tussen struiken of rotsen, en pas in de schemering gaat hij op zoek naar voedsel. In de winter bespaart hij zoveel mogelijk energie. Wie hem opschrikt, kost hem kracht die hij hard nodig heeft.
| Voorjaar | Vachtwissel van wit naar bruin; paartijd |
| Zomer | Jongen worden geboren; grijsbruine vacht |
| Herfst | Vachtwissel naar wit, meestal klaar half november |
| Winter | Wit en goed gecamoufleerd, mits er sneeuw ligt |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| winter · sporen in de sneeuw | lente · vachtwissel | zomer · bruin | herfst · vachtwissel | winter | |||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
De berghaas is een belangrijke prooi voor steenarend, vos en andere roofdieren in het hooggebergte. Zijn witte vacht is zijn beste bescherming, maar alleen als er sneeuw ligt. Omdat de sneeuw in de Alpen steeds later valt en eerder smelt, zit de haas vaker als een felwitte stip in een bruin landschap. Zo valt hij juist op.
Drie bedreigingen: het klimaat, de gewone haas die door de opwarming steeds hoger de bergen in trekt en zich zelfs met de berghaas kan kruisen, en verstoring door wintersport. Blijf daarom in de winter op de routes en gun hem rustgebieden.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
Gezocht: de berghaas
In 2025 werd de berghaas in Duitsland gekozen tot Tier des Jahres, met meer stemmen dan het marmot en de steenbok. Omdat bijna niemand weet hoeveel er nog zijn, maakte de Deutsche Wildtier Stiftung echte ‘opsporingsposters’ met zijn portret. Bergwandelaars, boswachters, herbergiers en jagers werden opgeroepen hun waarnemingen door te geven. Zo helpt iedereen die de bergen in gaat mee aan onderzoek.
Veelgestelde vragen
Vragen over de berghaas
Wat is het verschil tussen een berghaas en een gewone haas?
De berghaas heeft kortere oren, een dichtere vacht en grotere poten, en wordt in de winter wit. De gewone haas blijft het hele jaar bruin.
Waar leeft de berghaas in Duitsland?
Alleen in de Beierse Alpen, vanaf ongeveer 1.300 meter hoogte.
Waarom bedreigt het klimaat de berghaas?
Zijn vacht wordt wit op basis van de daglengte. Valt de sneeuw later of smelt die eerder, dan zit hij wit in een bruin landschap en is hij makkelijk te zien voor roofdieren.
Hoe oud wordt een berghaas?
Tot ongeveer acht jaar.
Leefgebied · Duitsland
