Zoogdier · Veluwe
Meles meles
● IUCN: niet bedreigd · in NL beschermd
Een stevige graver met een zwart-wit gestreepte kop. De das leeft in een ondergrondse burcht, die soms al eeuwenlang door generaties dassen wordt bewoond en uitgebreid.
| Leefgebied | Bosranden, houtwallen en kleinschalig boerenland |
| Gewicht | 10–15 kg |
| Actief | ’s Nachts |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Leefgebied | Afwisselend landschap met bos voor de burcht en graslanden om te foerageren |
| Herkenning | Witte kop met twee brede zwarte strepen over de ogen, grijze rug, korte poten met sterke graafklauwen |
| Dieet | Vooral regenwormen, daarnaast insectenlarven, bessen, vruchten, maïs en eikels |
| Lengte | 65–90 cm, inclusief korte staart |
Dassen leven in familiegroepen in een burcht: een stelsel van gangen en kamers met meerdere ingangen. Ze zijn opvallend netjes. Ze verversen regelmatig hun nestmateriaal van gras en bladeren en gebruiken vaste mestputjes buiten de burcht.
Waar kom je ze tegen?
| Oost en zuid | Veluwe, Achterhoek, Twente, Brabant en Limburg |
| Sporen | Burchtingangen met grote zandhopen, uitgesleten wissels en mestputjes |
| Tip | Ga mee met een georganiseerde dassenexcursie bij schemering; zelf bij een burcht wachten verstoort de dieren |
Wist je dat een das op één nacht honderden regenwormen kan eten? Na een regenbui zie je dassen daarom vaak op graslanden, waar de wormen dan aan de oppervlakte komen.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
De das houdt geen echte winterslaap, maar is in koude periodes veel minder actief en teert dan op zijn vetreserves. In de herfst eet hij zich daarom flink vol.
Dassen hebben net als reeën kiemrust: ze paren vaak al in het voorjaar of de zomer, maar de jongen worden pas in de late winter geboren, diep in de burcht.
| Februari – maart | Geboorte van twee tot vier jongen in de burcht |
| April – mei | De jongen komen voor het eerst boven |
| Zomer | Veel actief; de jongen leren foerageren |
| Herfst – winter | Opvetten, daarna rustiger in de burcht |
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
Met zijn graafwerk mengt de das de bodem en maakt hij ruimte voor andere dieren: lege delen van een burcht worden vaak gebruikt door vossen en konijnen. Door insectenlarven en wespennesten uit te graven, houdt hij ook die aantallen in toom.
Rond 1980 leefden er in Nederland nog maar zo’n 1200 dassen. Door bescherming en maatregelen zoals dassentunnels onder wegen is de das duidelijk teruggekomen.
| Bodembouwer | Graaft en woelt de grond om |
| Onderdak | Oude burchtdelen dienen als schuilplek voor andere dieren |
| Grootste gevaar | Het verkeer: veel dassen sterven op de weg |
| Bescherming | Wettelijk beschermd; dassentunnels en rasters langs wegen |
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
Grimbeert, de trouwe neef
In het middeleeuwse verhaal Van den vos Reynaerde is Grimbeert de das: de neef van Reynaert de vos. Terwijl alle andere dieren de sluwe vos aanklagen aan het hof van koning Nobel, blijft Grimbeert hem verdedigen. Zo werd de das in onze literatuur het beeld van trouw en familie.
Scheerkwasten en dassentunnels
Vroeger werden dassenharen gebruikt voor scheerkwasten en penselen. Tegenwoordig staat de das eerder symbool voor natuurbescherming: Nederland was een van de eerste landen met speciale tunnels onder wegen, zodat dassen veilig kunnen oversteken.
Veelgestelde vragen
Vragen over de das
Waar kun je dassen zien in Nederland?
Vooral in het oosten en zuiden: op de Veluwe, in de Achterhoek, Twente, Brabant en Limburg. Omdat dassen ’s nachts actief zijn, zie je ze het best tijdens een georganiseerde excursie.
Wat eet een das?
Vooral regenwormen. Daarnaast eet hij insectenlarven, bessen, vruchten, maïs en eikels.
Houdt een das een winterslaap?
Nee, geen echte. In koude periodes is hij wel veel minder actief en leeft hij op zijn vetreserves.
Is de das beschermd?
Ja, in Nederland is de das wettelijk beschermd. Wereldwijd staat hij als niet bedreigd op de IUCN Rode Lijst.
Leefgebied · Nederland
