Zoogdier · Bergen
Capra pyrenaica
● IUCN: niet bedreigd · alleen op het Iberisch schiereiland
Hij klimt over granieten wanden alsof het een trap is. De Iberische steenbok leeft alleen in Spanje en een klein stukje Portugal, en is in bergen als de Sierra de Gredos zo gewend aan wandelaars dat je hem soms op een paar meter afstand ziet. Toch kent zijn familie ook een triest verhaal: een van de ondersoorten stierf in 2000 uit.
| Leefgebied | Rotsige berghellingen, kliffen en bergweiden, van zeeniveau tot boven 3.000 meter |
| Gewicht | Bokken 60–80 kg, geiten 35–45 kg |
| Actief | Overdag, vooral in de ochtend en late middag |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Bokken hebben lange hoorns die eerst naar buiten en dan naar achteren draaien, in een lier- of S-vorm, en zwarte tekening op poten en flanken; geiten zijn lichter bruin met korte hoorns |
| Verwar niet met | De alpensteenbok, waarvan de hoorns in een brede boog recht naar achteren lopen en dikke knobbels hebben; die leeft niet in Spanje |
| Dieet | Grassen, kruiden, bladeren en twijgen van struiken |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Makkelijk
In Gredos en La Pedriza zie je ze bijna altijd, vaak dichtbij het pad.
| Sierra de Gredos | De wandeling van de Plataforma de Gredos naar de Laguna Grande, onder de top van de Almanzor |
| Ook goed | La Pedriza in de Sierra de Guadarrama bij Madrid, en de Sierra Nevada |
| Tip | Voer ze nooit en houd afstand; tamme steenbokken die eten van mensen krijgen, worden ziek |
Wist je dat je de leeftijd van een bok kunt aflezen aan zijn hoorns? Elk jaar komt er een groeiring bij, net als bij een boom.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Het grootste deel van het jaar leven bokken en geiten in aparte groepen. In november en december is het bronsttijd: dan zoeken de bokken de geiten op en meten ze hun krachten, soms met luid klakkende hoorns. In de winter trekken de groepen naar lagere, zonnige hellingen. In mei en juni wordt meestal één jong geboren, dat binnen een paar uur al achter zijn moeder aan over de rotsen klautert.
| November – december | Bronst; bokken en geiten samen |
| Winter | Lager op zonnige hellingen |
| Mei – juni | Geboorte van de jongen |
| Zomer | Hoog in de bergen, rond de toppen |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| winter · lager op de hellingen | jongen | zomer · hoog in de bergen | bronst · beste tijd | ||||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
Als grote grazer houdt de steenbok de bergweiden open en vormt hij mee hoe de begroeiing op de hellingen eruitziet. Jonge steenbokken zijn een prooi voor steenarenden, en wat de winter niet overleeft, wordt opgeruimd door vale gieren en lammergieren. Zo is de steenbok een schakel in het hele berglandschap.
Van een handvol naar duizenden: rond 1900 waren er in Gredos nog maar enkele tientallen steenbokken over. Door bescherming groeide de groep uit tot duizenden dieren, en Gredos-steenbokken werden gebruikt om de soort terug te brengen in andere berggebieden. Schurft, een huidziekte door mijten, is nu de grootste bedreiging.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
De bucardo: twee keer uitgestorven
De Pyrenese ondersoort, de bucardo, verdween in januari 2000, toen het laatste vrouwtje, Celia, in Ordesa dood werd gevonden. Wetenschappers hadden eerder cellen van haar bewaard. In 2003 werd daaruit een gekloond bucardojong geboren, het eerste dier ooit dat terugkwam van een uitgestorven ondersoort. Het jong leefde maar een paar minuten. Inmiddels leven er in de Pyreneeën weer steenbokken, uitgezet vanuit andere Spaanse bergen.
Veelgestelde vragen
Vragen over de Iberische steenbok
Waar zie je Iberische steenbokken?
In de Sierra de Gredos, vooral op de route naar de Laguna Grande, in La Pedriza bij Madrid en in de Sierra Nevada.
Wat is het verschil met de alpensteenbok?
De hoorns van de Iberische steenbok draaien naar buiten en naar achteren in een lier- of S-vorm. Die van de alpensteenbok lopen in een brede boog naar achteren en hebben dikke knobbels.
Wat was de bucardo?
De Pyrenese ondersoort van de Iberische steenbok. Hij stierf uit in 2000; in 2003 werd een gekloond jong geboren dat maar een paar minuten leefde.
