Vogel · Wetlands
Porphyrio porphyrio
● IUCN: niet bedreigd · EU-Vogelrichtlijn bijlage I
Een kip in een paars-blauw galakostuum, met een knalrode snavel en rode poten. De purperkoet is een van de opvallendste vogels van Spanje. In de jaren zestig leefde hij alleen nog in de moerassen van Doñana. Nu zie je hem weer in veel Spaanse wetlands, waar hij rietstengels eet die hij met zijn poot vasthoudt.
| Leefgebied | Rietlanden, lisdoddevelden en moerassen met ondiep zoet of brak water |
| Grootte | 45–50 cm; 0,6–1 kg |
| Actief | Overdag, vooral in de ochtend en avond aan de rand van het riet |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Herkenning | Diep paarsblauwe vogel met een grote, felrode snavel en rood voorhoofdsschild, lange rode poten en wit onder de staart |
| Verwar niet met | Het waterhoen, dat veel kleiner en donkerder is met een rood-gele snavel, of de meerkoet met zijn witte snavel |
| Dieet | Vooral jonge scheuten en wortels van riet en lisdodde; soms slakken, insecten of een ei |
Waar kom je ze tegen?
Moeilijkheid: ●●●●● Goed te doen
Vanuit een vogelkijkhut zie je ze vaak scharrelen aan de rand van het riet, vooral vroeg op de dag.
| Andalusië | Doñana: het bezoekerscentrum José Antonio Valverde en El Acebuche, en het Brazo del Este bij Sevilla |
| Ook goed | De Albufera van Valencia, de Ebrodelta en s’Albufera op Mallorca |
| Tip | Luister naar zijn luide, trompetterende roep; vaak hoor je hem eerder dan je hem ziet |
Wist je dat een purperkoet eet zoals een papegaai? Hij pakt een rietstengel met zijn poot, brengt die naar zijn snavel en knabbelt het zachte binnenste eruit.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Purperkoeten zijn standvogels: ze blijven het hele jaar in hetzelfde moeras. Ze leven in paren of kleine familiegroepen en verdedigen hun stukje riet luidruchtig. Het nest is een platform van geknakte rietstengels, verstopt in dichte vegetatie. De donzige zwarte kuikens worden door het hele groepje gevoerd, soms ook door oudere broers en zussen.
| Februari – maart | Baltsen en roepen, territoria worden verdedigd |
| April – juni | Broeden; zwarte kuikens in het riet |
| Zomer | Families aan de waterkant |
| Herfst – winter | Rustiger, maar het hele jaar te zien |
Wanneer zie je ze het best?
| jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
| winter | roepen & broeden · beste tijd | het hele jaar aanwezig | |||||||||
■ Goede kans ■ Redelijke kans ■ Lastig
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
De purperkoet is een tuinman van het moeras. Door riet en lisdodde af te knabbelen, maakt hij open plekken in dichte rietvelden, waar andere watervogels kunnen foerageren. Zijn aanwezigheid laat zien dat een wetland gezond is: hij heeft schoon water en brede rietzomen nodig. Zelf is hij weer een prooi voor bruine kiekendieven en vossen.
Een terugkeer: door het droogleggen van moerassen en vervolging verdween de purperkoet uit bijna heel Spanje. Alleen in de moerassen van de Guadalquivir bleef hij over. Dankzij bescherming en het herstel van wetlands, en door vogels uit te zetten in onder meer de Albufera van Valencia en de Ebrodelta, is hij nu weer op veel plekken te zien.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
De purperen vogel van de Romeinen
De naam porphyrio komt van het Griekse woord voor purper, de kleur van keizers. De oude Grieken en Romeinen hielden purperkoeten als siervogels in hun tuinen en villa’s, en schrijvers als Plinius beschreven hoe de vogel met zijn poot eet. In het Spaans heet hij calamón.
Veelgestelde vragen
Vragen over de purperkoet
Waar zie je purperkoeten in Spanje?
In Doñana, het Brazo del Este bij Sevilla, de Albufera van Valencia, de Ebrodelta en s’Albufera op Mallorca.
Wat eet een purperkoet?
Vooral jonge scheuten van riet en lisdodde, die hij met zijn poot vasthoudt. Soms eet hij ook slakken, insecten of eieren.
Is de purperkoet familie van de meerkoet?
Ja, beide horen bij de rallen. De purperkoet is wel veel groter en kleurrijker.
