Schelpdier · Noordzee & Wadden
Ostrea edulis
● In de Noordzee sterk achteruitgegaan
Ooit lagen er in de Noordzee enorme oesterriffen, zo groot als hele provincies. Ze zijn bijna volledig verdwenen. De platte oester is daarmee een van de meest onbekende verliezen van onze zee, en een van de mooiste herstelverhalen van nu.
| Leefgebied | Harde zeebodem in ondiep, zout water |
| Grootte | Meestal 8–10 cm doorsnee |
| Actief | Filtert onder water, dag en nacht |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Leefgebied | Ondiepe zee en zeearmen met schelpen en stenen om op vast te groeien |
| Herkenning | Ronde, platte, ruw gelaagde schelp; de ene schelphelft vlak, de andere licht bol |
| Verschil | De veel vaker geziene Japanse oester is langwerpig en grillig; de platte oester is rond |
| Dieet | Plankton, gefilterd uit het water |
Waar kom je ze tegen?
| Zeeland | Grevelingen en Oosterschelde |
| Noordzee | Kleine, nieuwe riffen bij herstelprojecten, onder meer in windparken |
Wist je dat de platte oester van geslacht kan wisselen? Een oester is afwisselend mannetje en vrouwtje, soms meerdere keren per seizoen.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Anders dan veel schelpdieren houdt de platte oester haar larven eerst een tijdje binnen in haar schelp, voordat ze ze in de zomer loslaat. De larven drijven daarna een week of twee in het water en zoeken dan een harde plek om zich vast te zetten, het liefst op andere oesterschelpen. Zo groeit een rif, laag op laag, over generaties.
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
Een oesterrif is een onderwaterstad. Tussen de schelpen schuilen jonge vissen, krabben, zeesterren en zeeanemonen, en de oesters zelf filteren het water helder. Toen de riffen in de Noordzee verdwenen, verdween ook een groot deel van dat leven.
Overbevissing in de negentiende eeuw en later ziekten zorgden ervoor dat de platte oester bijna overal verdween. Nu wordt geprobeerd de riffen terug te brengen, bijvoorbeeld door oesters uit te zetten tussen de palen van windparken, waar niet met sleepnetten wordt gevist.
| Rifbouwer | Levende riffen bieden schuilplekken aan honderden soorten |
| Waterzuiveraar | Filtert plankton en zwevende deeltjes |
| Bedreigingen | Vroegere overbevissing, ziekten en bodemberoering |
| Herstel | Proefprojecten in de Noordzee en de Zeeuwse wateren |
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
De Zeeuwse platte is al eeuwenlang een begrip. In Yerseke werden de oesters vroeger bewaard in oesterputten: bassins aan de dijk die bij hoogwater vol zee liepen. Op schilderijen uit de Gouden Eeuw liggen opengebroken oesters naast wijnglazen en citroenen, als teken van luxe en genot.
De Zeeuwse platte die je vandaag in restaurants vindt, komt uit kweek in de Zeeuwse wateren, niet van de verdwenen wilde riffen. De meeste oesters op de markt zijn trouwens Japanse oesters, die veel sneller groeien en minder gevoelig zijn voor ziekten.
Veelgestelde vragen
Vragen over de platte oester
Wat is het verschil tussen een platte en een Japanse oester?
De platte oester is rond en plat. De Japanse oester is langwerpig, dieper en grilliger van vorm. De meeste oesters op de markt zijn Japanse oesters.
Waarom zijn de oesterriffen in de Noordzee verdwenen?
Door overbevissing in de negentiende eeuw, later gevolgd door ziekten en bodemberoering door visserij.
Komen de oesterriffen terug?
Er lopen herstelprojecten, onder meer in windparken op de Noordzee, waar oesters worden uitgezet op plekken zonder bodemvisserij. De eerste resultaten zijn hoopvol, maar herstel duurt tientallen jaren.
Waar komt de Zeeuwse platte vandaan?
Uit kweek in de Zeeuwse wateren, zoals de Grevelingen en de Oosterschelde. Yerseke is van oudsher het centrum van de Zeeuwse oesterhandel.
Ook in dit leefgebied
