Zoogdier · Noordzee & Wadden
Phoca vitulina
● IUCN: niet bedreigd · in NL beschermd
Een ronde kop, grote donkere ogen en een lijf als een banaan op de zandplaat. De gewone zeehond is het bekendste zoogdier van de Waddenzee, en een van de grote comebackverhalen van de Nederlandse natuur.
| Leefgebied | Waddenzee, Zeeuwse Delta en Noordzeekust |
| Lengte | 1,2–1,9 meter |
| Gewicht | Tot ongeveer 100 kg |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Leefgebied | Ondiepe kustzee met zandplaten om bij laagwater op te rusten |
| Herkenning | Ronde ‘hondenkop’ met korte snuit, V-vormige neusgaten, grijs tot bruin met donkere vlekjes |
| Verschil | De grijze zeehond is groter en heeft een lange, rechte ‘Romeinse’ neus |
| Dieet | Vis zoals platvis, zandspiering en kabeljauw, en garnalen |
Waar kom je ze tegen?
| Waddenzee | Op zandplaten bij laagwater; te zien vanaf georganiseerde zeehondentochten |
| Zeeland | Oosterschelde en Westerschelde |
| Tip | Kijk met een verrekijker vanaf de boot of de dijk; kom nooit te dichtbij |
Wist je dat een zeehond met zijn snorharen trillingen in het water voelt? Zo kan hij een zwemmende vis volgen, zelfs in troebel water of in het donker.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Het ritme van een zeehond volgt het getij. Bij laagwater rusten ze in groepen op de zandplaten, bij hoogwater gaan ze op jacht. Pups worden in de vroege zomer geboren, direct op het zand, en kunnen binnen een paar uur al zwemmen.
Pup alleen op het strand? Raak hem niet aan en houd afstand, ook met je hond. De moeder is vaak gewoon aan het jagen en komt terug, maar niet zolang er mensen in de buurt zijn. Twijfel je of het dier hulp nodig heeft? Bel een zeehondenopvang, zoals het Zeehondencentrum in Pieterburen, of de lokale opvang in de buurt.
| Juni – juli | Geboorte van de pups op de zandplaten |
| Zomer | Pups drinken een paar weken vette melk en groeien snel |
| Augustus | Rui: de zeehonden wisselen hun vacht en liggen vaak op de platen |
| Winter | Meer tijd in het water, verspreid over de kustzee |
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
Als toppredator staat de zeehond bovenaan het voedselweb van de Waddenzee. Gaat het goed met de zeehonden, dan is dat een teken dat er genoeg vis is en dat het water schoner is geworden.
In de jaren zeventig waren er in de Nederlandse Waddenzee nog maar enkele honderden over, door jacht en vervuiling. Na een jachtverbod en schoner water herstelde de populatie. Twee uitbraken van het zeehondenvirus, in 1988 en 2002, kostten telkens duizenden dieren het leven, maar ook daarvan herstelden ze.
| Toppredator | Graadmeter voor een gezonde Waddenzee |
| Rustplaatsen | Ongestoorde zandplaten zijn onmisbaar |
| Bedreigingen | Verstoring, vervuiling, virusuitbraken en afval zoals netten |
| Bescherming | Wettelijk beschermd; rustgebieden op het wad |
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
Selkies: zeehonden die mens worden
Langs de kusten van Schotland, Ierland en de Faeröer vertellen ze al eeuwen over selkies: zeehonden die aan land hun vel afleggen en mens worden. Wie het vel van een selkie-vrouw verstopt, kan met haar trouwen, maar zodra ze haar vel terugvindt, keert ze terug naar de zee. Die grote, bijna menselijke ogen van de zeehond maakten zulke verhalen vanzelfsprekend.
Van jacht naar opvang
Tot ver in de twintigste eeuw werden zeehonden in Nederland bejaagd. De omslag kwam met de groeiende zorg om de Waddenzee. In 1971 begon Lenie ’t Hart in Pieterburen met het opvangen van zieke en verzwakte zeehonden, waar het huidige Zeehondencentrum uit voortkwam. De zeehond werd zo een symbool van natuurbescherming in Nederland.
Veelgestelde vragen
Vragen over de gewone zeehond
Wat moet ik doen als ik een zeehondenpup alleen zie liggen?
Niet aanraken en afstand houden, ook met je hond. De moeder is vaak aan het jagen en komt terug. Twijfel je of het dier hulp nodig heeft, bel dan een zeehondenopvang.
Wat is het verschil tussen een gewone en een grijze zeehond?
De gewone zeehond is kleiner en heeft een ronde kop met een korte snuit. De grijze zeehond is groter en heeft een lange, rechte neus.
Waar kun je zeehonden zien in Nederland?
In de Waddenzee en de Zeeuwse Delta, bij voorkeur tijdens een georganiseerde zeehondentocht per boot, zodat je ze niet verstoort.
Is de gewone zeehond beschermd?
Ja, in Nederland is de zeehond wettelijk beschermd. Wereldwijd staat hij als niet bedreigd op de IUCN Rode Lijst.
Ook in dit leefgebied
