Zoogdier · Akker & polder · Duinen
Oryctolagus cuniculus
● IUCN: bedreigd
Iedereen kent het konijn, en toch is het een verrassend verhaal. In Nederland zie je het in duinen en bermen, maar in zijn oorspronkelijke thuisland, Spanje en Portugal, staat het wilde konijn inmiddels als bedreigd te boek.
| Leefgebied | Duinen, bermen, dijken en ruige graslanden |
| Gewicht | 1,2–2 kg |
| Actief | Vooral in de schemering |
Kaart I van IV
Ecologisch paspoort
| Leefgebied | Zandgrond waarin het holen kan graven, met kort gras in de buurt |
| Herkenning | Grijsbruine vacht, oren korter dan bij de haas en zonder zwarte punt, witte onderkant van de staart |
| Dieet | Grassen, kruiden, jonge scheuten en in de winter ook schors |
| Woning | Een gangenstelsel onder de grond: de konijnenburcht |
Een konijn is geen kleine haas. Konijnen leven in groepen in holen, hazen leven alleen bovengronds. Jonge konijnen worden kaal en blind geboren in een aparte nestpijp, jonge hazen komen met een vacht en open ogen ter wereld.
Waar kom je ze tegen?
| Duinen | Van de Zeeuwse kust tot de Waddeneilanden |
| Binnenland | Bermen, dijken, zandgronden en ruige graslanden |
| Tip | Let op de witte staart: bij gevaar stuift een konijn weg met zijn witte ‘pluim’ omhoog |
Wist je dat konijnen bij gevaar met hun achterpoten op de grond trommelen? Zo waarschuwen ze de andere konijnen in de burcht.
Kaart II van IV
Gedrag & seizoen
Konijnen leven in groepen met een duidelijke rangorde. De dominante voedsters krijgen de beste plekken in de burcht. Een voedster kan in een goed jaar vier tot zes worpen krijgen, maar veel jongen overleven het eerste jaar niet.
| Februari – augustus | Voortplantingstijd; meerdere worpen |
| Voorjaar – zomer | Jongen in een aparte nestpijp, bekleed met buikhaar |
| Winter | Meer in de burcht; eten ook schors en twijgjes |
Kaart III van IV
Rol in het ecosysteem
In de duinen is het konijn een onmisbare grazer. Door gras en struiken kort te houden, blijft het landschap open en krijgen zeldzame duinplanten een kans. Het konijn is ook een belangrijke prooi voor de vos, de buizerd, de havik en de hermelijn.
Waarom bedreigd? Twee virusziekten, myxomatose en de konijnenziekte RHD, hebben de aantallen in heel Europa sterk doen dalen. In Spanje en Portugal, waar het wilde konijn oorspronkelijk vandaan komt, is dat zo ernstig dat het er als bedreigd geldt. Ook dieren die van het konijn leven, zoals de Iberische lynx, lijden daaronder.
Kaart IV van IV
Verhalen & cultuur
Het land van de konijnen
Volgens een bekende overlevering noemden Fenicische zeevaarders het Iberisch schiereiland zo naar de vele diertjes die ze er zagen, en zou de naam ‘Hispania’ daarop teruggaan. Taalkundigen twijfelen of dat klopt, maar het laat zien hoe sterk het konijn met die streek verbonden is. De Romeinen verspreidden het dier daarna over hun rijk.
Konijn met pruimen
In Vlaanderen en het zuiden van Nederland is konijn met pruimen, gestoofd in bruin bier, een klassiek zondags- en kerstgerecht. Het konijn dat daarvoor wordt gebruikt, is vrijwel altijd een gefokt, tam konijn, geen wild konijn uit de duinen.
Veelgestelde vragen
Vragen over het konijn
Wat is het verschil tussen een konijn en een haas?
Een konijn is kleiner, heeft kortere oren zonder zwarte punt en leeft in groepen in holen. Een haas is groter en leeft alleen, bovengronds in het open veld.
Is het konijn echt bedreigd?
Op de IUCN Rode Lijst staat het wilde konijn als bedreigd, vooral vanwege de sterke achteruitgang in Spanje en Portugal, zijn oorspronkelijke leefgebied. Ook in Nederland zijn de aantallen door ziekten flink gedaald.
Waarom zijn konijnen belangrijk in de duinen?
Ze houden het gras en de struiken kort, zodat de duinen open blijven en zeldzame planten een kans krijgen. Ook zijn ze een belangrijke prooi voor roofdieren en roofvogels.
Waarom trommelt een konijn met zijn poten?
Om andere konijnen te waarschuwen voor gevaar. Het geluid is in de burcht onder de grond goed te horen.
